Tứ Vật Thang: Cổ Phương Điều Huyết Can Kinh
Cổ phương bổ huyết, điều huyết, hoạt huyết điều kinh; trị huyết hư, huyết ứ, đau kinh.
Thành phần và liều lượng (theo sách)
Liều lượng ghi theo sách y học cổ truyền, chỉ để tham khảo. Mỗi người cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, kê đơn và gia giảm; không tự ý bốc thuốc, sử dụng.
| Vị thuốc | Liều lượng |
|---|---|
| Thục địa hoàng | 12 - 24g |
| Bạch thược | 12 - 16g |
| Đương quy | 12 - 16g |
| Xuyên khung | 6 - 8g |
Cách dùng (theo sách)
Sắc nước uống
(Liều và cách dùng chép nguyên văn mục Phương tễ, yhoccanban.com; vị sách không ghi liều để “—”.)
Xuất xứ
Tứ Vật Thang là bài thuốc cổ phương được sách y học cổ truyền ghi lại, thuộc nhóm phương tễ chuyên về điều huyết can kinh. Theo sách cổ, bài thuốc dùng trị chứng huyết hư, huyết ứ sinh ra đau kinh, kinh nguyệt không đều. Trên lâm sàng, bài thuốc được dùng nhiều cho các chứng bệnh phụ nữ và các bệnh khác có hội chứng huyết hư; có báo cáo dùng Tứ Vật Thang chữa chứng mày đay cho kết quả tốt.
Công năng
Bổ huyết, điều huyết, hoạt huyết điều kinh.
Chủ trị
Chứng huyết hư, huyết ứ, huyết trệ; các chứng bệnh phụ nữ như kinh nguyệt không đều, đau kinh, tắt kinh cùng nhiều bệnh khác có hội chứng huyết hư.
Phân tích bài thuốc
Theo sách cổ, Thục địa là chủ dược: tư thận, bổ huyết, dưỡng bào cung. Đương quy bổ dưỡng can huyết, hoạt huyết điều kinh. Bạch thược dưỡng huyết, hòa can. Xuyên khung hoạt huyết, hành khí, sơ thông kinh mạch. Các vị thuốc cùng dùng thành một bài thuốc có tác dụng bổ huyết điều huyết, trị các chứng huyết hư huyết trệ.
Lưu ý khi dùng
Bài thuốc được dùng theo phép gia giảm tùy thể bệnh: huyết hư kiêm khí hư gia Đảng sâm, Hoàng kỳ để bổ khí sinh huyết; có ứ huyết gia Đào nhân, Hồng hoa (bài Đào hồng Tứ vật) để hoạt huyết khu ứ; huyết có hàn gia Nhục quế, Bào khương để ôn dưỡng huyết mạch; huyết hư sinh nội nhiệt gia Liên kiều, Hoàng cầm, Đơn bì và dùng Sinh địa thay Thục địa để thanh nhiệt lương huyết; huyết hư có chảy máu thì bỏ Xuyên khung, gia A giao, Hoa hòe, Tông lư than để chỉ huyết; huyết hư trệ, đau kinh gia Hương phụ chế, Uất kim để hành khí giải uất, điều kinh chỉ thống; huyết hư đau đầu, váng đầu gia Bạch chỉ, Cao bản để khu phong chỉ thống.
Bài thuốc cần được thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, gia giảm theo từng người; không tự ý sử dụng.
Từ khoá: Tứ Vật Thangbài thuốc cổ phươngbổ huyết điều huyếthoạt huyết điều kinhhuyết hư huyết ứkinh nguyệt không đều
(Viết lại từ «Tứ vật thang» – mục Phương tễ, yhoccanban.com. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)