Bổ dương hoàn ngũ thang – bài thuốc bổ khí, hoạt huyết, thông lạc
Cổ phương bổ khí, hoạt huyết, thông lạc cho di chứng trúng phong với bán thân bất toại, nói khó, miệng mắt méo xệch.
Thành phần và liều lượng (theo sách)
Liều lượng ghi theo sách y học cổ truyền, chỉ để tham khảo. Mỗi người cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, kê đơn và gia giảm; không tự ý bốc thuốc, sử dụng.
| Vị thuốc | Liều lượng |
|---|---|
| Sinh Hoàng kỳ | 40 - 160g |
| Xích thược | 6 - 8g |
| Đào nhân | 4 - 8g |
| Đương quy vĩ | 8 - 12g |
| Địa long | — |
| Xuyên khung | — |
| Hồng hoa | 4 - 8g |
Cách dùng (theo sách)
Sắc nước uống
(Liều và cách dùng chép nguyên văn mục Phương tễ, yhoccanban.com; vị sách không ghi liều để “—”.)
Xuất xứ
Bổ dương hoàn ngũ thang là một phương tễ cổ phương của y học cổ truyền, được ghi lại trong phần Phương tễ thuộc tài liệu Đông dược. Bài thuốc được xếp vào nhóm phương dùng cho di chứng trúng phong, với phép trị chủ yếu là bổ khí, hoạt huyết, thông lạc. Trong tài liệu, bài thuốc được trình bày theo các mục thành phần, cách dùng, tác dụng, giải thích bài thuốc và ứng dụng lâm sàng, cho thấy đây là phương thường được nhắc đến trong trung dược lâm sàng.
Công năng
Bổ khí, hoạt huyết, thông lạc. Bài thuốc hướng vào việc bổ khí, làm lưu thông huyết và khai thông mạch lạc; nhờ đó khí huyết được lưu thông, phần cơ thể bị bệnh có điều kiện hồi phục.
Chủ trị
Bài thuốc chủ yếu chữa di chứng trúng phong, tai biến mạch máu não thuộc thể khí hư huyết trệ, mạch lạc không thông, biểu hiện bán thân bất toại, nói khó, miệng mắt méo xệch.
Phân tích bài thuốc
Hoàng kỳ dùng sống với lượng nhiều có tác dụng đại bổ nguyên khí nên giữ vai trò chủ dược của bài thuốc. Đương quy vĩ, Xuyên khung và Xích thược có tác dụng hoạt huyết hòa vinh. Đào nhân, Hồng hoa và Địa long hóa ứ thông lạc, giúp khí huyết được lưu thông và phần cơ thể bị bệnh được hồi phục. Sự phối hợp giữa vị bổ khí chủ đạo với nhóm hoạt huyết, hóa ứ, thông lạc tạo nên phép trị bổ khí, hoạt huyết, thông lạc của phương thuốc.
Lưu ý khi dùng
Theo tài liệu, cần dùng Hoàng kỳ với lượng nhiều để bổ nguyên khí, còn các vị thuốc hoạt huyết không nên dùng nhiều. Trường hợp bệnh lâu ngày, cơ teo, nên chú ý dùng thuốc bổ huyết dưỡng cân như Đương quy, Thục địa, Miết giáp, Bạch cương tàm để dưỡng huyết, cường tráng cơ thể. Cơ thể hư hàn thì gia Thục phụ tử để ôn dương tán hàn; tỳ vị hư nhược thì gia Đảng sâm, Bạch truật để bổ khí kiện tỳ. Nếu đàm nhiều thì gia Chế Bán hạ, Bối mẫu, Gừng để hóa đàm; nếu nói khó, tinh thần không tỉnh táo thì gia Viễn chí, Thạch xương bồ để khai khiếu hóa đờm. Bài thuốc dùng cho di chứng trúng phong, tai biến mạch máu não.
Bài thuốc cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, gia giảm theo từng người; không tự ý sử dụng.
Từ khoá: bổ dương hoàn ngũ thangbài thuốc cổ phươngbổ khí hoạt huyết thông lạcdi chứng trúng phongkhí hư huyết trệ
(Viết lại từ «Bổ dương hoàn ngũ thang» – mục Phương tễ, yhoccanban.com. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)