Xuất huyết mắt: Khi nào lành tính, khi nào cần khám ngay
Bài viết giúp nhận biết xuất huyết mắt, phân biệt mức độ lành tính hay nguy hiểm và biết khi nào nên khám sớm.
Xuất huyết mắt là gì và có mấy vị trí?
Xuất huyết mắt là hiện tượng mao mạch trong nhãn cầu bị rách, làm máu thoát ra ngoài lòng mạch và đọng lại ở một số cấu trúc. Tùy vị trí, tình trạng này được chia thành các nhóm khác nhau. Thể dưới kết mạc nằm ngay dưới lớp màng trong suốt phủ lòng trắng, thường chỉ tạo vệt đỏ và ít gây đau. Thể tiền phòng xảy ra ở khoang giữa giác mạc với mống mắt; nếu do chấn thương nặng có thể kéo theo viêm hoặc loét giác mạc. Thể dịch kính là máu lẫn vào khoang dịch kính, khiến người bệnh thấy điểm mờ, vật lạ bay lơ lửng hoặc giảm thị lực. Thể võng mạc liên quan đến máu đọng trong các lớp võng mạc, thường gắn với bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tắc tĩnh mạch võng mạc.
Vì sao mạch máu trong mắt dễ vỡ?
Có nhiều yếu tố làm thành mạch mỏng và dễ tổn thương. Áp lực vùng đầu mặt tăng đột ngột khi ho mạnh, hắt hơi, nôn hoặc mang vác nặng có thể khiến mao mạch vỡ. Va đập trực tiếp, dụi mắt quá mạnh, chấn thương vùng đầu mặt hoặc dùng kính áp tròng không đúng cách cũng là nguyên nhân. Ở nhóm bệnh nền, tăng huyết áp làm xơ vữa và tăng áp lực lên mạch máu; đái tháo đường gây tổn thương vi mạch và tạo mạch mới bất thường; rối loạn đông máu do thiếu vitamin K, vitamin C hoặc vấn đề tiểu cầu làm máu khó cầm. Viêm kết mạc cấp do virus hoặc vi khuẩn có thể làm mạch máu giãn quá mức. Một số thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu dùng trong bệnh tim mạch cũng làm tăng nguy cơ chảy máu.
Dấu hiệu nào cho thấy cần khám sớm?
Biểu hiện thường gặp là vùng đỏ ở lòng trắng mắt, có thể kèm cảm giác cộm nhưng không đau. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí và nguyên nhân. Thể dưới kết mạc thường lành tính, máu chuyển từ đỏ tươi sang vàng rồi mất dần. Ngược lại, máu trong tiền phòng, dịch kính hoặc võng mạc có thể làm nhìn mờ, đau nhức, giảm thị lực đột ngột và ảnh hưởng lâu dài. Người bệnh nên đi khám khi vệt đỏ không giảm sau khoảng hai đến ba tuần, đau mắt dữ dội, thị lực sụt nhanh, tái phát nhiều lần, xuất hiện sau chấn thương nặng hoặc phẫu thuật mắt. Cần chú ý thêm nếu kèm bầm tím, chảy máu ở nơi khác vì có thể gợi ý vấn đề toàn thân. Khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và bảo vệ thị lực.
Xuất huyết mắt có lây không và bao lâu khỏi?
Tình trạng này không truyền từ người sang người. Máu thoát ra do mạch máu nhỏ bị tổn thương, không phải bệnh nhiễm trùng, nên tiếp xúc thông thường không làm lây. Nếu mắt đồng thời bị viêm kết mạc hoặc viêm màng bồ đào do virus, vi khuẩn thì khả năng lây thuộc về bệnh nhiễm trùng đi kèm, không phải xuất huyết. Về thời gian hồi phục, thể dưới kết mạc thường tự hết trong khoảng hai đến ba tuần, không để lại di chứng và hiếm gây biến chứng. Các thể nặng hơn như dịch kính, võng mạc có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng, tùy mức tổn thương và bệnh nền. Trong một số trường hợp, máu không tự hấp thu, cần can thiệp chuyên khoa. Việc theo dõi sát và khám đúng lúc giúp hạn chế nguy cơ giảm thị lực.
Hướng xử trí và phòng ngừa ra sao?
Với thể nhẹ dưới kết mạc, người bệnh có thể theo dõi tại nhà, tránh dụi mắt, hạn chế vận động mạnh và dùng nước mắt nhân tạo nếu có cảm giác cộm. Không tự ý dùng thuốc khi chưa được khám. Khi có dấu hiệu nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt phù hợp; với tổn thương nội nhãn, hướng điều trị có thể gồm kiểm soát bệnh nền, thuốc chống tăng sinh mạch máu, laser hoặc phẫu thuật cắt dịch kính. Phòng ngừa gồm bảo vệ mắt khi lao động, thể thao; tránh nâng nặng và rặn mạnh; kiểm soát huyết áp, đường huyết; dùng thuốc chống đông theo chỉ dẫn và theo dõi xét nghiệm. Chế độ ăn cân bằng, giàu rau xanh, trái cây, cá béo, hạn chế mặn ngọt và chất béo bão hòa cũng có ích. Không hút thuốc, hạn chế rượu bia giúp bảo vệ thành mạch.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
Từ khoá: xuất huyết mắt
(Viết lại từ «Xuất huyết mắt là gì? Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)