Xạ can ma hoàng thang – bài thuốc cổ phương ôn phế hóa đàm
Bài thuốc cổ phương ôn phế hóa đàm, chỉ khái, định suyễn cho thể hàn.
Thành phần và liều lượng (theo sách)
Liều lượng ghi theo sách y học cổ truyền, chỉ để tham khảo. Mỗi người cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, kê đơn và gia giảm; không tự ý bốc thuốc, sử dụng.
| Vị thuốc | Liều lượng |
|---|---|
| Xạ can | 12 g |
| Ma hoàng | 12 g |
| Tử uyển | 12 g |
| Khoản đông hoa | 12 g |
| Sinh khương | 12 g |
| Bán hạ | 12 g |
| Tế tân | 4 g |
| Ngũ vị tử | 6 g |
| Đại táo | 3 quả |
Cách dùng (theo sách)
: Sắc nước chia 3 lần uống trong ngày.
(Liều và cách dùng chép nguyên văn mục Phương tễ, yhoccanban.com; vị sách không ghi liều để “—”.)
Xuất xứ
Xạ can ma hoàng thang là phương tễ cổ phương được ghi trong sách Kim quỹ yếu lược. Trong tài liệu y học cổ truyền, bài thuốc thuộc nhóm Phương tễ, nằm cạnh các mảng Lý luận, Đông dược và Trung dược lâm sàng. Cách giới thiệu phương tễ gắn với tinh thần Ôn cố tri tân – xem lại phương thuốc cũ để hiểu và vận dụng điều mới. Nội dung dưới đây tóm lược đúng các dữ kiện ghi trong tệp gốc, không bổ sung chỉ định ngoài tài liệu.
Công năng
Ôn phế hóa đàm, chỉ khái, định suyễn. Theo nội dung tệp gốc, đây là tác dụng của phương tễ: làm ấm phế, hóa đàm, giảm ho và làm yên cơn suyễn. Phần này được giữ nguyên theo ghi nhận của sách, không mở rộng sang công dụng khác.
Chủ trị
Bài thuốc được ghi nhận dùng có kết quả trong các bệnh viêm phế quản mạn tính và hen phế quản thể hàn. Dữ liệu gốc chỉ nêu thể hàn, không đề cập các thể bệnh khác. Vì vậy, nội dung chủ trị trong bài viết giới hạn đúng phạm vi tài liệu đã nêu.
Phân tích bài thuốc
Tệp gốc không ghi vai trò riêng của từng vị thuốc, nên bài viết không suy diễn thêm về vai trò của mỗi vị. Các dữ kiện hiện có chỉ cho biết thành phần gồm Xạ can, Ma hoàng, Tử uyển, Khoản đông hoa, Sinh khương, Bán hạ, Tế tân, Ngũ vị tử, Đại táo; công năng là ôn phế hóa đàm, chỉ khái, định suyễn; chủ trị là viêm phế quản mạn tính và hen phế quản thể hàn. Việc phân tích sâu hơn cần dựa trên tài liệu gốc đầy đủ và ý kiến thầy thuốc.
Lưu ý khi dùng
Tệp gốc không ghi mục kiêng kỵ riêng và không nêu các trường hợp không nên dùng. Bài thuốc hướng tới thể hàn, nên người bệnh cần được thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám trước khi dùng; không tự ý sử dụng. Nội dung chỉ nhằm giới thiệu bài thuốc cổ phương, không thay thế chẩn đoán, tư vấn và điều trị của thầy thuốc. Không dùng bài viết để tự nhận biết bệnh hoặc tự chọn thuốc.
Bài thuốc cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, gia giảm theo từng người; không tự ý sử dụng.
Từ khoá: xạ can ma hoàng thangbài thuốc cổ phươngôn phế hóa đàmchỉ khái định suyễnhen phế quản thể hànviêm phế quản mạn tính
(Viết lại từ «Xạ can ma hoàng thang (Kim quỹ yếu lược)» – mục Phương tễ, yhoccanban.com. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)