Viễn thị là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chăm sóc mắt
Viễn thị làm nhìn gần mờ, mỏi mắt, đau đầu; nhận biết sớm giúp khám và chăm sóc mắt kịp thời.
Viễn thị là gì và vì sao nhìn gần lại mờ?
Viễn thị là tật khúc xạ quen thuộc, xảy ra khi tia sáng từ vật thể đi vào mắt hội tụ ở phía sau võng mạc thay vì rơi đúng trên võng mạc. Hệ quả là hình ảnh ở khoảng cách gần trở nên mờ nhòe, còn vật ở xa vẫn tương đối rõ. Không nên hiểu gọn rằng viễn thị chỉ là nhìn xa tốt, nhìn gần kém. Ở mức nhẹ, người bệnh vẫn đọc rõ ở mọi khoảng cách nhưng mắt chóng mỏi, nhức và đau đầu. Khi nặng hơn, cả gần lẫn xa đều mờ, trong đó nhìn gần kém hơn. Trẻ mới sinh thường có viễn thị nhẹ do nhãn cầu chưa hoàn chỉnh, và tình trạng này có thể tự cải thiện trong những năm đầu đời. Điểm cần lưu tâm: để bù trừ, mắt phải điều tiết liên tục, nên dù chưa mờ rõ, thị lực vẫn chịu áp lực âm thầm mỗi ngày.
Dấu hiệu nào cho thấy mắt đã bị viễn thị?
Mức độ và tuổi tác khiến biểu hiện của viễn thị khác nhau, nhưng vài dấu hiệu sau thường lặp lại. Người bệnh thấy mắt mỏi nhanh, đau nhức sau khi đọc sách, may vá hay dùng điện thoại lâu; có cảm giác cộm, chói; đau đầu vùng trán khi tập trung nhìn gần; đôi khi mờ thoáng qua lúc vừa ngủ dậy; viêm kết mạc tái diễn do mắt căng thẳng. Trẻ nhỏ khó nói ra, nên người lớn cần để ý các biểu hiện như dụi mắt nhiều, né tránh việc đọc, kêu mệt khi học bài. Những khó chịu này không nguy hiểm tức thời nhưng nếu kéo dài, mắt luôn ở trạng thái căng thẳng, khả năng tập trung giảm, ảnh hưởng sinh hoạt và học tập. Ở trẻ, viễn thị không được chỉnh kính sớm có thể làm tăng nguy cơ nhược thị hoặc lác, tác động lâu dài đến sự phát triển thị lực.
Những ai dễ gặp viễn thị?
Viễn thị có thể gặp ở mọi lứa tuổi, song tập trung ở vài nhóm. Thứ nhất là trẻ sơ sinh, do nhãn cầu chưa phát triển đầy đủ. Thứ hai là người có người thân trong gia đình bị viễn thị, vì yếu tố gen ảnh hưởng đến chiều dài trục nhãn cầu và hình dạng giác mạc. Thứ ba là người mắc một số hội chứng di truyền như Down, mù màu hay hội chứng X dễ gãy. Thứ tư là người ở độ tuổi trung niên trở lên, khi khả năng điều tiết suy giảm theo thời gian khiến viễn thị bộc lộ rõ hơn. Ngoài ra, cấu trúc mắt với trục nhãn cầu ngắn hoặc giác mạc ít cong cũng là lý do khiến ánh sáng không hội tụ đúng chỗ. Hiểu rõ nhóm nguy cơ giúp mỗi người chủ động đi kiểm tra thị lực sớm hơn.
Khám mắt phát hiện viễn thị gồm những bước nào?
Muốn biết chính xác mức độ viễn thị, cần khám toàn diện chứ không chỉ thử vài dòng chữ. Bác sĩ thường bắt đầu bằng đo thị lực với bảng chữ chuẩn để xem khả năng nhìn rõ ở các khoảng cách. Tiếp đó là đo khúc xạ bằng thiết bị chuyên dụng, rồi cho người bệnh thử qua nhiều thấu kính khác nhau để tìm độ nhìn thoải mái nhất. Với trẻ em, bước nhỏ thuốc liệt điều tiết giúp làm tê cơ mi, đo đúng mức viễn thị thật do trẻ có khả năng điều tiết rất mạnh. Cuối cùng, khám đáy mắt bằng kính soi giúp kiểm tra võng mạc và đĩa thị, đặc biệt cần thiết cho người có tiểu đường hoặc huyết áp cao. Khám đủ bước giúp phân biệt viễn thị đơn thuần với các vấn đề khác, từ đó chọn hướng xử trí phù hợp.
Chăm sóc và điều chỉnh viễn thị bằng cách nào?
Với viễn thị, mục tiêu là đưa ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc và giảm khó chịu. Kính gọng dùng thấu kính hội tụ là lựa chọn cơ bản, an toàn, có thể đeo thường xuyên hoặc chỉ khi đọc sách, làm việc máy tính; kính cần vừa vặn, nhất là với trẻ. Kính áp tròng phù hợp với người viễn thị cao nhờ nằm sát giác mạc, hạn chế méo hình ở vùng ngoại vi, nhưng phải giữ vệ sinh và bảo quản đúng. Phẫu thuật khúc xạ là hướng hiện đại cho người đủ điều kiện, song cần thăm khám kỹ trước khi quyết định. Bên cạnh đó, nên khám mắt định kỳ, đeo kính râm chống tia UV khi ra nắng, ăn thực phẩm giàu vitamin A và chất chống oxy hóa, kiểm soát tiểu đường và huyết áp, giữ ánh sáng đủ khi đọc, và sau mỗi 20 phút nhìn gần nên ngước nhìn xa để mắt nghỉ.
Mỗi người có thể trạng và mức độ viễn thị khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cách chăm sóc mắt phù hợp.
Từ khoá: viễn thị
(Viết lại từ «Viễn thị là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)