Viêm lệ đạo ở trẻ: Khi nào cần khám sớm?
Viêm lệ đạo ở trẻ thường do tắc đường dẫn nước mắt; cần nhận biết sớm, chăm sóc mắt đúng và khám bác sĩ khi có bất thường.
Viêm lệ đạo ở trẻ hình thành do đâu?
Viêm lệ đạo ở trẻ xảy ra khi túi lệ bị nhiễm khuẩn vì đường dẫn nước mắt xuống mũi bị tắc. Túi lệ nằm ở góc trong mắt, cạnh sống mũi; nước mắt bình thường theo ống lệ mũi xuống mũi. Khi ống này bít lại, nước mắt ứ đọng và vi khuẩn dễ gây viêm. Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, nhưng trẻ em là nhóm thường gặp hơn, nhất là trẻ sinh thiếu tháng. Ở người lớn, tắc lệ đạo có thể liên quan chấn thương vùng mắt, bệnh xoang, viêm kết mạc hoặc đau mắt hột. Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân hay gặp là quá trình hình thành đường dẫn nước mắt trong bào thai chưa hoàn chỉnh, còn lại màng tắc ở đầu dưới ống lệ mũi. Hiểu đúng cơ chế giúp gia đình bình tĩnh theo dõi và đưa trẻ đi khám đúng lúc.
Dấu hiệu nào cho thấy trẻ bị viêm lệ đạo?
Dấu hiệu viêm lệ đạo ở trẻ khá dễ nhận ra khi quan sát kỹ. Vùng góc trong mắt có thể sưng nề, tấy đỏ và đau nhức; nước mắt chảy nhiều, có khi đọng mủ ở gốc mũi. Một số trẻ vẫn ăn, chơi, ngủ ngoan nên phụ huynh dễ bỏ qua, dù trẻ vẫn có khó chịu ở mắt. Tình trạng này cũng có thể ảnh hưởng đến thị lực và sinh hoạt. Nếu chậm được xử lý, viêm mạn tính có thể tạo áp xe trong túi lệ, thậm chí rò mủ ra da. Vì vậy, khi thấy mắt chảy nước kéo dài, đỏ hoặc có mủ, gia đình nên đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt. Nhận biết sớm giúp bác sĩ chọn hướng theo dõi, chăm sóc phù hợp và hạn chế biến chứng về sau.
Chăm sóc mắt tại nhà cho trẻ thế nào?
Chăm sóc mắt tại nhà cần nhẹ nhàng và sạch sẽ. Trước khi chạm vào vùng mắt, người chăm sóc phải rửa tay sạch để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Có thể lau rửa nhẹ vùng khóe mắt bằng nước muối sinh lý theo hướng dẫn, thao tác êm và đều tay, tránh chà xát mạnh. Với trẻ bị tắc lệ đạo, bác sĩ có thể hướng dẫn cách day nhẹ ở vùng góc trong mắt, nơi túi lệ nằm, nhằm hỗ trợ lưu thông nước mắt. Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định vì cơ thể trẻ còn non yếu. Nếu đã được kê đơn, cần dùng đúng hướng dẫn và tái khám theo hẹn. Gia đình nên theo dõi biểu hiện chảy nước mắt, đỏ, mủ để thông tin cho nhân viên y tế. Chăm sóc đúng cách giúp trẻ bớt khó chịu và hỗ trợ theo dõi bệnh.
Khi nào bác sĩ can thiệp thông lệ đạo?
Khi tình trạng chảy nước mắt không giảm, bác sĩ có thể bơm rửa và thông lệ đạo để nước mắt lưu thông xuống mũi tốt hơn. Theo nội dung tham khảo, giai đoạn thuận lợi để thực hiện là khi trẻ khoảng 4 – 6 tháng tuổi; với trẻ trên 1 tuổi, kết quả của cách này thấp hơn. Tuy vậy, không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp ngay. Có trẻ chỉ cần theo dõi, vệ sinh mắt và chờ đường dẫn nước mắt phát triển hoàn thiện; bệnh có thể thoái triển dần. Gia đình cần kiên trì, tránh nóng vội, đồng thời tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá lại. Mọi quyết định bơm rửa, thông lệ đạo hay dùng thuốc đều cần dựa trên thăm khám thực tế, không tự thực hiện tại nhà.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám sớm?
Gia đình nên đưa trẻ đi khám sớm khi mắt chảy nước kéo dài, khóe mắt trong sưng đỏ, đau nhức hoặc có mủ. Nếu trẻ đang được theo dõi viêm lệ đạo mà tình trạng không cải thiện, cần tái khám để bác sĩ xem lại hướng chăm sóc. Với trẻ nhỏ, điều trị phải hết sức thận trọng vì cơ thể còn non yếu; bác sĩ có thể cân nhắc dừng hoặc thay đổi thuốc, đồng thời hướng dẫn vệ sinh mắt và hẹn khám lại. Có trường hợp mủ ở gốc mũi vẫn còn sau đợt dùng kháng sinh, nhưng bác sĩ quyết định theo dõi thêm thay vì tiếp tục dùng thuốc. Phụ huynh không nên tự mua thuốc, tự nặn mủ hoặc chờ đợi quá lâu. Khám sớm giúp phát hiện biến chứng như áp xe túi lệ, rò mủ và có cách xử lý phù hợp.
Mỗi người có thể trạng khác nhau; nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn và chăm sóc phù hợp.
Từ khoá: viêm lệ đạo ở trẻ
(Viết lại từ «Trẻ viêm lệ đạo, phải làm sao?» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)