Viêm kết mạc mùa xuân: chăm sóc mắt tại nhà đúng cách
Chăm sóc mắt đúng cách khi bị viêm kết mạc mùa xuân và biết lúc nào cần khám ngay để bảo vệ thị lực.
Viêm kết mạc mùa xuân bùng phát vì đâu, dấu hiệu nào dễ nhận ra?
Viêm kết mạc mùa xuân là tình trạng viêm lớp màng phủ nhãn cầu, thường xuất hiện khi tiết trời chuyển nồm ẩm, phấn hoa và nấm mốc sinh sôi. Căn nguyên gồm ba nhóm: virus, vi khuẩn và dị ứng; nhóm do virus chiếm ưu thế và lan nhanh qua tiếp xúc trực tiếp, giọt bắn hay dùng chung đồ dùng cá nhân. Phần lớn ca bệnh diễn tiến lành tính, song xử trí sai cách có thể làm tổn thương giác mạc, ảnh hưởng thị lực về sau. Biểu hiện điển hình là mắt đỏ, cộm xốn, chảy nước mắt nhiều, tiết dịch trong hoặc nhầy. Khi dịch chuyển sang màu vàng, xanh và dính chặt mi mắt buổi sáng, thủ phạm thường là vi khuẩn. Ngứa nhiều, tái phát theo mùa, kèm tiền sử dị ứng lại gợi ý nhóm dị ứng. Nhận diện đúng nhóm căn nguyên giúp chọn hướng chăm sóc phù hợp và giảm nguy cơ lây cho người xung quanh.
Chăm sóc mắt tại nhà thế nào cho đúng cách?
Ưu tiên đầu tiên là giữ vệ sinh mắt. Người bệnh nên rửa mắt bằng nước muối sinh lý loại chuyên dùng cho mắt, thực hiện mỗi khi mắt tiết nhiều dịch. Dùng gạc vô khuẩn lau nhẹ nhàng theo chiều từ góc trong ra góc ngoài, mỗi miếng chỉ dùng một lần rồi bỏ ngay để tránh lây nhiễm chéo. Khi mi mắt sưng nề, khó chịu, có thể chườm gạc sạch thấm nước mát lên mi trong vài phút giúp giảm cảm giác nặng mắt. Trường hợp khô rát, nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là lựa chọn được dược sĩ hoặc nhân viên y tế tư vấn. Người bệnh tuyệt đối không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác và không tận dụng lại lọ thuốc đã mở nắp quá thời hạn khuyến cáo.
Vì sao không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt?
Thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh chỉ phát huy tác dụng với nhóm do vi khuẩn gây ra. Tự ý nhỏ kháng sinh khi nguyên nhân là virus hoặc dị ứng không cải thiện bệnh mà còn gây kích ứng, làm chậm việc tìm đúng căn nguyên và góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh. Nhóm chứa corticoid tuy làm mắt bớt đỏ nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu dùng sai chỉ định: ở thể do virus, thuốc có thể khiến bệnh nặng thêm và tăng nguy cơ loét giác mạc; lạm dụng kéo dài còn liên quan tới tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Bởi vậy, mọi chế phẩm chứa corticoid cần bác sĩ chuyên khoa mắt kê đơn và theo dõi sát. Người bệnh nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nhỏ mắt nào.
Khi nào người bệnh cần tái khám ngay?
Sau vài ngày chăm sóc tại nhà mà triệu chứng không thuyên giảm, người bệnh nên đi khám chuyên khoa thay vì tiếp tục tự xử lý. Cần tái khám ngay khi dịch tiết trở nên đặc và đổi màu khác thường, hoặc kết mạc xuất hiện xuất huyết. Đây là dấu hiệu cho thấy tổn thương không còn đơn thuần và cần được đánh giá đúng. Thăm khám giúp xác định chính xác căn nguyên, đồng thời loại trừ những bệnh lý nguy hiểm như viêm loét giác mạc hay glôcôm cấp. Đi khám sớm còn rút ngắn thời gian khó chịu, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ lây lan trong gia đình, nhất là khi tiết trời ẩm ướt tạo điều kiện cho mầm bệnh tồn tại lâu.
Làm gì để phòng lây lan và bảo vệ mắt trong mùa nồm ẩm?
Bệnh lây mạnh qua vật dụng trung gian, vì thế người bệnh nên sinh hoạt tách biệt trong thời gian mắc bệnh. Khăn mặt, gối, kính hay chậu rửa cần dùng riêng; khăn và vỏ gối của người bệnh nên giặt riêng bằng nước nóng, phơi dưới nắng hoặc sấy khô để diệt mầm bệnh. Nên cắt bớt thời gian trước màn hình máy tính, điện thoại để đôi mắt được nghỉ, đeo kính râm khi ra ngoài nhằm chắn bụi và ánh sáng mạnh. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng là thói quen then chốt giúp virus không phát tán ra môi trường. Trong những ngày nồm ẩm, mỗi người nên bỏ thói quen dụi mắt, dùng kính bảo hộ khi đi đường và sau khi ra ngoài tiếp xúc bụi thì rửa mắt bằng nước muối sinh lý. Bữa ăn giàu vitamin A, C, E từ rau củ màu đỏ, cam, xanh đậm cũng hỗ trợ sức đề kháng cho mắt.
Mỗi người có thể trạng và cơ địa khác nhau, cùng biểu hiện mắt đỏ nhưng hướng chăm sóc có thể không giống nhau. Người bệnh nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn phù hợp với thể trạng.
Từ khoá: viêm kết mạc mùa xuân
(Viết lại từ «Viêm kết mạc mùa xuân dùng thuốc và chăm sóc như thế nào?» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)