Viêm bờ mi: nhận biết sớm để bảo vệ đôi mắt
Viêm bờ mi là viêm mạn tính ở rìa mí, gây ngứa, đỏ, cộm, dễ tái phát; cần vệ sinh mí và khám sớm.
Viêm bờ mi là gì và có mấy thể?
Viêm bờ mi là tình trạng viêm kéo dài tại rìa mí – nơi lông mi mọc ra. Người bệnh thường thấy ngứa, đỏ, cộm, rát và có thể có vảy như gàu bám ở chân mi. Bệnh chia hai nhóm: thể trước ảnh hưởng phần ngoài bờ mi, nơi lông mi bám, thường liên quan nhiễm khuẩn hoặc viêm da tiết bã; thể sau nằm ở tuyến dầu Meibomian phía trong bờ mi, liên quan rối loạn chức năng tuyến này hoặc bệnh da như Rosacea. Bệnh khá phổ biến, có thể gặp ở nhiều người đến khám mắt. Dù hiếm khi gây mất thị lực vĩnh viễn, tình trạng viêm kéo dài dễ làm người bệnh khó chịu và ảnh hưởng sinh hoạt. Vì vậy, khi có dấu hiệu ở bờ mi, nên đi khám sớm để được hướng dẫn chăm sóc đúng.
Dấu hiệu nào giúp nhận ra viêm bờ mi?
Buổi sáng, mí mắt có thể sưng nhẹ, hơi đau và bết dính vì dịch tiết đọng lại; người bệnh khó mở mắt do ghèn khô bám chặt. Trong ngày, vùng rìa mí đỏ lên, nóng rát, đau khi chớp mắt hoặc khi chạm vào. Cảm giác ngứa, cộm xốn như có hạt cát trong mắt cũng hay gặp. Dấu hiệu đặc trưng là vảy giống gàu quanh chân lông mi. Một số người chảy nước mắt nhiều, nhạy cảm ánh sáng, nhìn mờ tạm thời; nếu kéo dài có thể rụng mi hoặc lông mi mọc lệch. Các triệu chứng thường dai dẳng, lặp nhiều đợt nên dễ bị xem nhẹ. Khi những biểu hiện này xuất hiện, người bệnh nên khám chuyên khoa để xác định đúng nguyên nhân và tránh biến chứng.
Vì sao viêm bờ mi hay tái phát?
Nguyên nhân thường gặp là rối loạn chức năng tuyến Meibomian: dầu tiết ra quá đặc hoặc bị tắc ở lỗ tuyến, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm kéo dài. Vi khuẩn tụ cầu vàng có thể xâm nhập nang lông mi, tiết độc tố kích ứng và hình thành vảy cứng quanh chân mi; người hay đưa tay bẩn lên mắt hoặc sống trong môi trường nhiều bụi dễ gặp hơn. Ký sinh trùng Demodex trú ở nang lông và tuyến bã, khi phát triển quá mức sẽ làm tắc tuyến, viêm nhiễm và rụng lông mi. Viêm da tiết bã, gàu da đầu lan xuống bờ mi tạo vảy nhờn bết dính. Mỹ phẩm kém chất lượng hoặc hết hạn như mascara, eyeliner cũng gây kích ứng hóa học và mở đường cho nhiễm trùng thứ phát. Nắm rõ các yếu tố này giúp người bệnh chủ động vệ sinh và đi khám sớm.
Viêm bờ mi để lâu gây hệ quả gì?
Khi không được kiểm soát, viêm bờ mi có thể để lại nhiều hệ quả. Tuyến dầu tắc nghẽn tạo điều kiện cho lẹo và chắp xuất hiện lặp lại, có khi cần can thiệp y tế. Màng phim nước mắt mất cân bằng gây khô mắt kéo dài, ngứa và cộm. Những vảy bám ở mi hay sợi mi mọc sai hướng có thể chà vào giác mạc, dẫn tới viêm, loét và suy giảm thị lực. Về lâu dài, cấu trúc bờ mi có thể dày lên, để sẹo hoặc co kéo, ảnh hưởng chức năng và thẩm mỹ của mắt. Bệnh không lây từ người sang người vì tác nhân chủ yếu là vi khuẩn vốn có trên da; chỉ rất hiếm trường hợp do virus herpes hoặc chấy rận ở mi mới có khả năng lây. Hiểu rõ các nguy cơ này là lý do nên khám sớm thay vì chờ đợi.
Chăm sóc và phòng ngừa viêm bờ mi ra sao?
Chăm sóc hằng ngày gồm chườm ấm, massage nhẹ để dầu đặc tan ra và lỗ tuyến thông thoáng; vệ sinh bờ mi bằng dung dịch chuyên dụng nhằm loại bỏ vảy và vi khuẩn tích tụ. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc chống viêm chỉ dùng theo chỉ định bác sĩ; trường hợp nặng có thể cần thuốc uống hoặc thủ thuật làm sạch tuyến dầu bằng thiết bị chuyên biệt. Về phòng ngừa, nên rửa tay trước khi chạm vào mắt, không dụi mắt mạnh, tẩy trang sạch và không dùng chung mỹ phẩm. Người có gàu da đầu, viêm da tiết bã hoặc Rosacea cần điều trị ổn định. Chế độ ăn giàu omega-3 từ cá béo, hạt lanh có thể hỗ trợ tuyến Meibomian; hạn chế nhìn màn hình lâu, tránh khói bụi và khám mắt định kỳ đều đặn. Khi triệu chứng không đỡ, nên đi khám sớm.
Viêm bờ mi là bệnh mạn tính, dễ tái phát nên cần theo dõi lâu dài. Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cách chăm sóc phù hợp.
Từ khoá: viêm bờ mi
(Viết lại từ «Viêm bờ mi: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả nhất» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)