Vẩn đục dịch kính: dưỡng sinh phòng bệnh cho mắt sáng khỏe
Vẩn đục dịch kính gây ruồi bay trước mắt; dưỡng sinh, bảo vệ mắt và khám định kỳ giúp phòng bệnh, giữ thị lực.
Vẩn đục dịch kính là gì, vì sao mắt thấy ruồi bay?
Dịch kính là khối gel trong suốt nằm ngay sau thủy tinh thể, lấp gần như toàn bộ khoảng trống của nhãn cầu. Khối gel này dẫn ánh sáng từ bên ngoài vào đáy mắt, nuôi dưỡng thủy tinh thể và võng mạc, đồng thời giữ hình dạng ổn định để hình ảnh hội tụ rõ nét. Điều đáng lưu ý là dịch kính có từ khi con người sinh ra, không có mạch máu riêng, sống nhờ chất thẩm thấu từ mạch máu võng mạc và hầu như không được thay mới. Khi các sợi collagen trong khối gel mất đàn hồi, hóa lỏng rồi co cụm, lắng đọng lại, mắt bắt đầu thấy những chấm, sợi, vòng tròn màu đen hoặc xám trôi lơ lửng trong tầm nhìn. Đó chính là vẩn đục dịch kính, hay còn gọi hiện tượng ruồi bay.
Ai thuộc nhóm nguy cơ nên khám mắt định kỳ?
Tuổi càng cao thì mắt càng dễ lão hóa, đây là lý do phổ biến khiến dịch kính vẩn đục. Người có tật khúc xạ như cận thị hay viễn thị cũng nằm trong nhóm cần chú ý, bởi cấu trúc mắt đã có sẵn yếu tố thuận lợi. Bên cạnh đó là những người từng mắc bệnh về mắt hoặc chấn thương mắt: nhiễm khuẩn, xuất huyết dịch kính, viêm màng bồ đào, viêm võng mạc, viêm sau phẫu thuật đục thủy tinh thể. Nhóm lao động thường xuyên tiếp xúc sức nóng lớn từ lò nung hay tia lửa hàn điện cũng cần che chắn cẩn thận. Đặc biệt, người có tiểu đường, huyết áp cao nên đưa kiểm tra mắt vào lịch định kỳ, vì với nhóm này ruồi bay có thể là dấu hiệu của biến chứng nguy hiểm chứ không đơn thuần do tuổi tác.
Ruồi bay nhiều có đáng lo?
Với trường hợp dịch kính thoái hóa theo tuổi, não bộ sẽ dần tự điều chỉnh để quen với các hình ảnh lạ, nên chủ yếu chỉ gây vướng víu, khó chịu khi đọc sách hay nhìn xa. Tuy nhiên, bản chất vấn đề thay đổi hẳn nếu vẩn đục là hệ quả của một bệnh lý mắt, hoặc xuất hiện ở người đang mắc tiểu đường, huyết áp cao. Khi đó, việc chậm trễ thăm khám có thể dẫn tới suy giảm thị lực nặng nề, thậm chí mất thị lực. Vì vậy, mỗi người không nên xem ruồi bay là chuyện nhỏ rồi tự theo dõi kéo dài, nhất là khi các đốm lạ dày lên nhanh hoặc xuất hiện cùng lúc với bệnh nền. Đi khám sớm giúp xác định nguyên nhân và mức độ, từ đó có hướng xử trí phù hợp thay vì chờ bệnh tiến triển.
Dưỡng sinh phòng bệnh: thói quen nào giúp mắt bền bỉ?
Đến nay chưa có loại thuốc nào đưa mắt về trạng thái ban đầu khi dịch kính đã vẩn đục, nên giữ gìn từ sớm vẫn là cách thiết thực nhất. Trong lao động, người làm nghề nóng như lò nung hay hàn điện cần kính chắn, mũ bảo hộ để hạn chế sức nóng và tia lửa tác động trực tiếp lên mắt. Với người có tiểu đường, huyết áp cao, giữ ổn định bệnh nền và không bỏ lịch tái khám chính là biện pháp phòng ngừa quan trọng. Sinh hoạt điều độ, kiểm tra mắt định kỳ để phát hiện sớm bất thường, không tự ý dùng thuốc hay chờ đợi khi thị lực thay đổi. Nguyên tắc chung là chủ động bảo vệ và theo dõi, thay vì để bệnh nặng mới tìm cách xử lý.
Khi nào nên khám sớm và bác sĩ có thể làm gì?
Người thấy các đốm đen dày lên, xuất hiện nhiều hình lạ cùng lúc, hoặc có kèm tiểu đường, huyết áp cao, nên đi khám chuyên khoa mắt ngay. Bác sĩ sẽ thăm khám để xác định nguyên nhân, phân biệt với đục thủy tinh thể và đánh giá mức độ ảnh hưởng tới thị lực. Khi bệnh tiến triển nặng, gây mất thị lực, các phương pháp can thiệp như hút bỏ phần dịch kính đục, thay bằng dung dịch tương tự hay dùng tia laser phá vỡ đốm đen có thể được cân nhắc; đây là chỉ định của bác sĩ, không phải lựa chọn tự áp dụng tại nhà. Khám đúng thời điểm giúp hạn chế biến chứng và giữ được khả năng nhìn lâu dài.
Mỗi người có thể trạng và bệnh nền khác nhau, cách dưỡng sinh phù hợp cũng khác nhau; nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cụ thể.
Từ khoá: vẩn đục dịch kính
(Viết lại từ «Đục dịch kính có chữa được không?» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)