Táo bón ở trẻ nhỏ: 5 món cháo dưỡng sinh giúp bé dễ đi ngoài
Táo bón ở trẻ nhỏ bớt khó chịu khi bữa ăn đủ chất xơ, đủ nước và chọn món cháo dưỡng sinh hợp độ tuổi.
Táo bón ở trẻ nhỏ – vì sao trẻ lại sợ đi ngoài?
Táo bón ở trẻ nhỏ là rối loạn tiêu hóa khá phổ biến, khiến trẻ đau bụng, đầy hơi, khó đi ngoài rồi sinh tâm lý sợ đi vệ sinh. Theo y học cổ truyền, ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa tỳ vị, giúp thức ăn được vận hóa và đại tiện thông suốt. Tuy vậy, không nên chỉ dựa vào lý luận này để tự đoán nguyên nhân. Trên thực tế, tình trạng có thể đến từ khẩu phần thiếu chất xơ, trẻ uống ít nước, sinh hoạt thay đổi, hoặc trẻ cố nhịn vì từng bị đau khi đại tiện. Vì thế, bên cạnh việc tập cho trẻ thói quen đi ngoài đều đặn, chọn món ăn phù hợp là hướng hỗ trợ nhẹ nhàng, dễ áp dụng tại nhà với trẻ đã ăn dặm.
Cháo khoai lang và cháo yến mạch rau củ có lợi thế gì?
Khoai lang quen thuộc, cung cấp tinh bột, chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất; phần chất xơ giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và làm phân mềm hơn khi trẻ được uống đủ nước. Yến mạch chứa chất xơ hòa tan, trong đó có beta-glucan; nấu cùng bí đỏ hoặc rau cải sẽ đa dạng nguồn chất xơ trong khẩu phần. Món cháo cần điều chỉnh độ mịn, độ thô theo khả năng nhai nuốt: trẻ mới ăn dặm ăn dạng nghiền nhuyễn, trẻ lớn hơn chuyển dần sang độ thô. Không nên kéo dài một món hoặc thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác, vì bữa ăn vẫn cần cân đối để tránh thiếu chất; khi tăng chất xơ nên tăng từ từ và cho trẻ uống nước theo độ tuổi để hạn chế đầy hơi.
Cháo đậu xanh bí đỏ và quả lê dùng thế nào cho hợp?
Đậu xanh cung cấp chất xơ thực vật và protein; bí đỏ thêm chất xơ, carotenoid và một số vitamin. Trong y học cổ truyền, đậu xanh thường được nhắc với tính thanh nhiệt, còn bí đỏ hay có mặt trong các món bồi bổ; khi nấu chín mềm, hai thứ này tạo thành món cháo dễ ăn. Đậu xanh phải nấu kỹ, và với trẻ dễ đầy bụng nên bắt đầu với lượng nhỏ rồi theo dõi khả năng dung nạp, không dùng kéo dài vì có thể ảnh hưởng tỳ vị. Quả lê chứa nước và chất xơ, là lựa chọn thuận tiện để bổ sung nước; trẻ nhỏ dùng lê hấp chín nghiền nhuyễn, trẻ lớn ăn miếng mềm vừa khả năng nhai.
Sữa chua trộn trái cây chín có giúp trẻ dễ đi ngoài?
Sữa chua mang lại protein, canxi và lợi khuẩn; khi trộn với trái cây chín mềm, món ăn vừa thêm chất xơ vừa làm phong phú thực đơn của trẻ. Cần nhìn nhận đúng để không kỳ vọng quá mức: hiệu quả của lợi khuẩn với táo bón còn tùy chủng lợi khuẩn và từng trường hợp cụ thể, không phải cứ ăn là hết. Nên chọn sữa chua không thêm đường, trái cây chín hợp độ tuổi, bỏ hạt, nghiền nhuyễn hoặc cắt nhỏ vừa khả năng nhai nuốt; trộn ngay trước khi ăn và giữ khẩu phần hợp lý trong ngày. Đây là món bổ sung, không thay thế bữa chính hay các nhóm dinh dưỡng khác.
Ngoài đổi món ăn, cần nhớ thêm thói quen nào?
Bên cạnh việc đổi món, vài nếp nhỏ giúp trẻ dễ đi ngoài hơn. Thứ nhất, cho trẻ ăn đa dạng rau quả và thực phẩm giàu chất xơ theo khả năng ăn, tăng dần chứ không ép ăn nhiều trong một lần. Thứ hai, bảo đảm lượng nước hợp độ tuổi và nhu cầu. Thứ ba, khuyến khích trẻ ngồi bô hoặc bồn cầu sau bữa ăn với chỗ đặt chân vững chắc, tránh thúc ép hay trách phạt khi trẻ chưa đi được. Thứ tư, duy trì vận động, vui chơi phù hợp thể trạng. Cuối cùng, không tự cho trẻ uống thuốc nhuận tràng, thuốc xổ, thụt tháo hay dùng bài thuốc y học cổ truyền khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Táo bón ở trẻ nhỏ kéo dài: khi nào cần khám?
Khi trẻ táo bón kéo dài, mỗi lần đi ngoài đau hoặc thường xuyên nhịn đại tiện, việc thay đổi món ăn chưa đủ. Lúc này nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp. Tại phòng khám y học cổ truyền, bác sĩ xem thể trạng, chế độ ăn và thói quen sinh hoạt để tư vấn cách dưỡng tỳ vị, điều chỉnh khẩu phần, đồng thời hướng dẫn theo dõi tại nhà. Khám sớm giúp tránh để tình trạng kéo dài, hạn chế việc trẻ sợ đi vệ sinh, và tránh tự ý dùng thuốc hoặc bài thuốc khi chưa được hướng dẫn.
Mỗi người có thể trạng và cách ăn uống khác nhau, nên đưa trẻ tới bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cụ thể thay vì tự áp dụng kéo dài.
Từ khoá: táo bón ở trẻ nhỏ
(Viết lại từ «5 món ăn dưỡng sinh cải thiện táo bón ở trẻ nhỏ» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế), chuyên mục Y học cổ truyền. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)