Nước ép dưa hấu với người tăng huyết áp: dùng sao cho đúng?
Nước ép dưa hấu giàu L-citrulline, kali, chất chống oxy hóa; người tăng huyết áp cần dùng đúng cách, không bỏ thuốc.
Vì sao nước ép dưa hấu được quan tâm trong kiểm soát huyết áp?
Nước ép dưa hấu được nhiều người tăng huyết áp để ý bởi quả chứa L-citrulline, axit amin được cơ thể biến đổi thành L-arginine. Chất này là nguyên liệu tạo ra oxit nitric, phân tử giúp cơ trơn của thành mạch giãn ra, nhờ đó dòng máu lưu thông và huyết áp được điều hòa. Đó là lý do giới nghiên cứu quan tâm tới dưa hấu trong lĩnh vực tim mạch. Cần nhớ hàm lượng L-citrulline thay đổi theo giống dưa và cách sơ chế, nên loại quả này chỉ nên nằm trong khẩu phần như thực phẩm hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị mà bác sĩ đã chỉ định.
Kali và chất chống oxy hóa trong dưa hấu có lợi gì?
Kali tham gia vào hoạt động của cơ và thần kinh, đồng thời góp phần giữ cân bằng dịch trong cơ thể. Khi khẩu phần nhiều natri mà ít kali, huyết áp dễ tăng lên; bù đủ kali từ thức ăn, nhất là lúc giảm muối, lại có lợi cho người huyết áp cao. Dưa hấu còn có lycopene và vitamin C, những chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào và thành mạch. Theo góc nhìn dưỡng sinh, loại quả này nhiều nước, vị ngọt, tính hàn, dùng được trong ngày oi bức để thanh nhiệt, giải thử; ngoài ra còn cung cấp vitamin A, B, C cùng một số nguyên tố vi lượng như Ca, Fe, Mg, P.
Nghiên cứu về dưa hấu và huyết áp nói lên điều gì?
Một phân tích gộp công bố năm 2025, gom 15 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, quy tụ 415 người ở độ tuổi trung niên và cao niên, cho thấy L-citrulline - thành phần có trong dưa hấu - gắn với mức giảm huyết áp tâm thu và tâm trương ở mức khiêm tốn. Kết quả mở ra hướng tiềm năng nhưng chưa đủ để khẳng định công dụng của nước ép dưa hấu. Các thử nghiệm dùng nhiều cách can thiệp khác nhau, có khi phối hợp thêm hợp chất khác; chỉ một nghiên cứu dùng nước ép nguyên chất và số người tham gia còn hạn chế. Vì vậy cần thêm nghiên cứu quy mô lớn hơn, theo dõi dài hơn để biết rõ nhóm người nào hưởng lợi.
Nên ăn dưa hấu nguyên miếng hay uống nước ép?
Ăn dưa hấu nguyên miếng thường tốt hơn uống nước ép, bởi khi ép rồi bỏ bã thì lượng chất xơ giảm rõ rệt. Nước ép lại dễ uống nhanh, uống nhiều, khiến tổng đường và năng lượng nạp vào cơ thể tăng lên. Đường tự nhiên trong nước ép hoa quả thuộc nhóm đường tự do nên cần hạn chế; vì thế nên ưu tiên trái cây nguyên quả, giải khát bằng nước lọc và không thêm đường vào cốc nước ép. Người đái tháo đường hoặc đang kiểm soát đường huyết cần chú ý khẩu phần, theo dõi đáp ứng của cơ thể và trao đổi với nhân viên y tế khi muốn đổi chế độ ăn.
Những ai cần thận trọng khi dùng nước ép dưa hấu?
Người có bệnh thận, nhất là khi tăng kali máu hoặc đang được yêu cầu hạn chế kali, nên hỏi bác sĩ về lượng dưa hấu phù hợp. Không phải mọi người bệnh thận đều phải kiêng kali; quyết định tùy chức năng thận, kết quả xét nghiệm và thuốc đang sử dụng. Người suy tim hoặc suy thận có chỉ định hạn chế dịch cần giữ đúng lượng nước đã được hướng dẫn, không tự tăng uống nước ép. Đồng thời không tự giảm liều hay ngừng thuốc huyết áp chỉ vì đã đổi chế độ ăn; nên uống thuốc theo chỉ định, đo huyết áp tại nhà, ghi lại kết quả và tái khám đúng hẹn.
Làm gì để kiểm soát huyết áp bền vững?
Kiểm soát huyết áp lâu dài cần nhiều biện pháp song song. Việc đầu tiên là giảm muối, tính cả lượng muối có trong nước chấm và thực phẩm chế biến sẵn. Bữa ăn nên tăng rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và món giàu kali hợp với thể trạng; đồng thời bớt thức ăn nhiều năng lượng, nhiều đường và chất béo không có lợi. Chọn hình thức vận động vừa sức theo tuổi tác và bệnh nền. Giữ giờ ngủ đều đặn, kiểm soát căng thẳng, hạn chế rượu bia và không hút thuốc. Đo huyết áp đúng cách, ghi chép kết quả và dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ là nền tảng của kiểm soát bệnh.
Mỗi người có thể trạng và bệnh nền khác nhau, cùng một ly nước ép không phù hợp với tất cả. Người bệnh nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cách dưỡng sinh phù hợp với thể trạng.
Từ khoá: nước ép dưa hấu
(Viết lại từ «Tác dụng của nước ép dưa hấu với người tăng huyết áp» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế), chuyên mục Y học cổ truyền. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)