Nhược thị: góc nhìn Đông y và hướng hỗ trợ điều trị
Nhược thị khiến thị lực kém phát triển; Đông y hỗ trợ qua khí huyết, gan thận, cần khám sớm.
Nhược thị là gì và vì sao một bên mắt lại yếu hơn?
Nhược thị còn được gọi là mắt lười. Đây là tình trạng một bên hoặc cả hai mắt không đạt được thị lực như bình thường. Nguyên nhân thường gặp là sự lệch lạc giữa hai mắt, hoặc những vấn đề về võng mạc xuất hiện trong giai đoạn phát triển của trẻ. Do mắt yếu nhìn kém nên người bệnh có xu hướng chỉ dựa vào mắt khỏe; càng lệ thuộc như vậy, mắt yếu càng mất dần khả năng nhìn. Nhiều tài liệu cũng ghi nhận mắt khỏe có thể bị ảnh hưởng theo. Nhược thị không phải bệnh hiếm và là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ giảm thị lực ở một bên mắt.
Đông y lý giải nhược thị qua khí huyết và tạng phủ thế nào?
Theo y học cổ truyền, nhược thị được nhìn nhận qua tình trạng khí huyết lưu chuyển không đều cùng sự suy yếu của gan và thận. Từ cách lý giải này, nguyên tắc điều trị là tác động vào gốc của vấn đề: làm thông thoáng tuần hoàn máu, đưa khí huyết về trạng thái cân bằng, bồi bổ gan thận và giảm bớt căng thẳng. Khi khí huyết lưu thông tốt hơn, mắt có điều kiện thuận lợi để phục hồi chức năng thị giác. Cần lưu ý đây là hướng hỗ trợ, không thay thế việc thăm khám chuyên khoa mắt. Người bệnh nên được bác sĩ đánh giá trước khi chọn bất kỳ phương pháp nào.
Nhược thị có nguy hiểm không và vì sao phải khám sớm?
Nếu để kéo dài, nhược thị ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống. Hai mắt không phối hợp tốt sẽ gây rối loạn thị giác hai bên, khiến hình ảnh khó rõ nét và mất cảm nhận chiều sâu. Việc nhìn không rõ làm người bệnh, nhất là trẻ nhỏ, gặp khó khăn khi học tập, khi làm việc và trong sinh hoạt thường ngày. Khả năng hồi phục phụ thuộc vào độ tuổi bắt đầu điều trị và mức độ bệnh; can thiệp càng muộn thì càng khó khăn, kết quả càng hạn chế. Vì vậy, nhận biết sớm và điều trị đúng hướng là yếu tố then chốt để hạn chế các biến chứng về mắt.
Nhược thị được Đông y hỗ trợ điều trị ra sao?
Trong hỗ trợ điều trị nhược thị, y học cổ truyền được ghi nhận có tác dụng ở mức độ nhất định, nhất là khi dùng song song với can thiệp của y học hiện đại. Các bài thuốc thang hướng vào khí huyết và gan thận; châm cứu cùng xoa bóp cũng được dùng để hỗ trợ, song cần ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện. Nguồn tư liệu gốc không nêu tên bài thuốc hay vị thuốc cụ thể, nên không thể áp dụng máy móc cho mọi người. Thầy thuốc sẽ căn cứ thể trạng, tuổi, nguyên nhân và mức độ bệnh để chọn hướng phù hợp, đồng thời theo dõi trong suốt quá trình.
Người bệnh có thể luyện mắt tại nhà như thế nào?
Với nhược thị, hướng luyện tập cơ bản là buộc não phải dùng đến mắt yếu bằng cách hạn chế mắt khỏe. Cách quen thuộc là che mắt lành bằng băng dán hoặc dán lên mắt kính; thời gian che do bác sĩ quyết định tùy mức độ bệnh và tuổi. Bên cạnh đó là các bài tập đưa mắt dõi theo vật chuyển động: theo vòng tròn rồi ngược lại, theo các hướng trên - dưới - phải - trái, theo đường ziczac, đường chéo hay đường xoắn ốc. Trẻ có thể cầm bút đưa ra trước mặt rồi di chuyển sang hai bên trong khi mắt nhìn theo; khi mỏi thì dừng lại và xoa nhẹ quanh mắt. Ngoài ra còn có bài tập trên màn hình máy tính và trò chơi như vẽ, xếp hình, đánh cờ giúp kích thích thần kinh thị giác.
Mỗi người có thể trạng và mức độ nhược thị khác nhau, nên người bệnh cần được bác sĩ y học cổ truyền thăm khám để được tư vấn hướng hỗ trợ phù hợp.
Từ khoá: nhược thị
(Viết lại từ «Câu hỏi thường gặp liên quan đến bệnh nhược thị» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)