Nhược thị: Dưỡng sinh phòng bệnh và chăm sóc mắt đúng cách
Nhược thị ảnh hưởng thị lực; dưỡng sinh gồm ăn uống cân bằng, sinh hoạt hợp lý và khám mắt định kỳ.
Nhược thị là gì và vì sao nên chăm sóc mắt từ sớm?
Nhược thị là rối loạn phát triển làm suy giảm thị lực, thường được nhắc đến như nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ mất thị lực ở một bên mắt. Dù không có thực đơn riêng chỉ dành cho nhược thị, dinh dưỡng đầy đủ vẫn là nền tảng hỗ trợ sức khỏe đôi mắt. Mắt cần được cung cấp dưỡng chất để hoạt động tốt, đồng thời các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào mắt trước tổn thương do gốc tự do. Khi chế độ ăn cân bằng, tuần hoàn máu đến mắt thuận lợi hơn, oxy và dưỡng chất được cung cấp đầy đủ. Vì vậy, dưỡng sinh phòng bệnh cho người nhược thị nên bắt đầu từ việc ăn uống lành mạnh, sinh hoạt hợp lý và theo dõi thị lực. Phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng để chăm sóc mắt đúng hướng.
Nên xây dựng thực đơn dưỡng mắt như thế nào?
Người nhược thị nên ăn đa dạng, ưu tiên rau xanh đậm, trái cây tươi, cá biển, hạt và đậu. Vitamin A có trong cà rốt, khoai lang, rau bina, bông cải xanh, xoài, đu đủ, ớt chuông đỏ, trứng và gan cá; nhóm này hỗ trợ thị giác, độ ẩm giác mạc và miễn dịch cho mắt. Omega-3 có nhiều ở cá mòi, cá hồi, cá trích, cá ngừ, dầu hạt lanh, hạt chia, trứng và tảo biển, góp phần phát triển thị giác và giảm nguy cơ một số bệnh mắt. Lutein và zeaxanthin nổi bật trong rau bina, cải xoăn, bông cải xanh, đậu Hà Lan, bí ngô, ngô, trứng và hạt dẻ cười. Vitamin C có ở dâu tây, ổi, ớt ngọt, nho đen, kiwi, bưởi, cam, quýt. Kẽm có trong hàu, tôm, cá, thịt đỏ, thịt gia cầm, đậu gà, đậu lăng, hạt bí ngô. Nên hấp thu dưỡng chất từ thực phẩm tự nhiên; viên bổ sung không thay thế hoàn toàn bữa ăn.
Thói quen sinh hoạt nào giúp phòng bệnh nhược thị?
Bên cạnh ăn uống, người nhược thị cần xây dựng thói quen bảo vệ mắt. Nên hạn chế để trẻ tiếp xúc màn hình thiết bị điện tử quá lâu, bởi tia sáng xanh có thể gây hại cho mắt; lutein và zeaxanthin có tác dụng lọc bớt tia sáng này. Người làm việc nhiều giờ trước máy tính nên quan tâm bảo vệ mắt và bổ sung dưỡng chất qua bữa ăn. Duy trì chế độ ăn lành mạnh giúp tuần hoàn máu đến mắt tốt hơn, đảm bảo oxy và dưỡng chất cho tế bào mắt. Các chất chống oxy hóa từ rau quả, hải sản, hạt và đậu góp phần bảo vệ mắt trước tổn thương do gốc tự do. Không nên xem nhẹ các biểu hiện bất thường về thị lực; theo dõi và đi khám khi cần là cách phòng bệnh chủ động.
Ai nên khám mắt định kỳ để tầm soát nhược thị?
Nhược thị thường liên quan đến quá trình phát triển thị giác, nên trẻ em là nhóm cần được quan tâm. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm có thể ảnh hưởng đến tiên lượng. Người thường xuyên tiếp xúc màn hình máy tính, đặc biệt khi làm việc nhiều giờ, cũng nên kiểm tra mắt định kỳ. Ngoài ra, những người có biểu hiện nhìn mờ, nhìn đôi hoặc bất thường thị lực cần đi khám để được đánh giá. Khám định kỳ giúp theo dõi sức khỏe mắt, phát hiện vấn đề sớm và nhận hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Mỗi người có thể trạng khác nhau, không nên tự áp dụng chế độ ăn hoặc cách chăm sóc giống nhau.
Thực phẩm nào người nhược thị nên hạn chế?
Đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều dầu mỡ bão hòa, vị ngọt, vị mặn và phụ gia bảo quản. Nhóm này có thể gây viêm, cản trở hấp thu vitamin và khoáng chất cần cho mắt. Quá trình chiên rán sinh ra gốc tự do, làm tổn thương tế bào mắt và tăng nguy cơ bệnh lý về mắt. Đồ uống có ga, nước ngọt và thức uống nhiều đường có thể làm tăng đường huyết, từ đó ảnh hưởng xấu đến sức khỏe mắt. Rượu bia nhiều cũng không có lợi, có thể gây mờ mắt, nhìn đôi hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến thị lực. Chất béo bão hòa làm tăng cholesterol, gây xơ vữa động mạch và cản trở cung cấp máu cho mắt. Vì vậy, người nhược thị nên giảm các món chiên rán, đồ ngọt, nước có ga và rượu bia; thay vào đó là bữa ăn cân bằng, giàu rau quả và dưỡng chất.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn dưỡng sinh phù hợp.
Từ khoá: nhược thị
(Viết lại từ «Chế độ dinh dưỡng dành cho người nhược thị» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)