Lục vị địa hoàng hoàn: Bài thuốc cổ phương tư bổ can thận
Bài thuốc cổ phương tư bổ can thận, gồm sáu vị thuốc, cần thầy thuốc thăm khám trước khi dùng.
Thành phần và liều lượng (theo sách)
Liều lượng ghi theo sách y học cổ truyền, chỉ để tham khảo. Mỗi người cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, kê đơn và gia giảm; không tự ý bốc thuốc, sử dụng.
| Vị thuốc | Liều lượng |
|---|---|
| Thục địa | 20 - 32g |
| Sơn thù | 10 - 16g |
| Trạch tả | 8 - 12g |
| Hoài sơn | 10 - 16g |
| Phục linh | 8 - 12g |
| Đơn bì | 8 - 12g |
Cách dùng (theo sách)
Tất cả tán bột mịn, luyện mật làm hoàn, mỗi lần uống 8 - 12g, ngày 2 - 3 lần với nước sôi nguội hoặc cho tý muối. Có thể làm thang sắc uống
(Liều và cách dùng chép nguyên văn mục Phương tễ, yhoccanban.com; vị sách không ghi liều để “—”.)
Xuất xứ
Lục vị địa hoàng hoàn là bài thuốc thuộc nhóm phương tễ, được giới thiệu với tên Lục vị địa hoàng hoàn; một số bài gia giảm được dẫn nguồn Y tông kim giám và Y cấp.
Công năng
Tư bổ can thận; bài thuốc chủ yếu tư bổ thận âm.
Chủ trị
Dùng trong hội chứng Can thận âm hư. Bài thuốc được dùng nhiều trên lâm sàng trong các bệnh mạn tính như suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể, lao phổi, lao thận, bệnh tiểu đường, viêm thận mạn tính, cường tuyến giáp, huyết áp cao, xơ mỡ mạch máu, phòng tai biến mạch máu não ở người có tuổi (bài thuốc có tác dụng giảm cholesterol trong máu) và xuất huyết tử cung cơ năng. Với bệnh về mắt như viêm thần kinh thị, viêm võng mạc trung tâm, teo thần kinh thị, có thể gia thêm Đương quy, Sài hồ, Cúc hoa, Ngũ vị tử.
Phân tích bài thuốc
Thục địa tư thận, dưỡng tinh là chủ dược. Sơn thù dưỡng can, sáp tinh. Sơn dược (Hoài sơn) bổ tỳ, cố tinh. Trạch tả thanh tả thận hỏa, giảm tính nê trệ của Thục địa. Đơn bì thanh can hỏa, giảm tính ôn của Sơn thù. Bạch linh (Phục linh) kiện tỳ, trừ thấp, giúp Hoài sơn kiện tỳ. Sáu vị hợp lại vừa bổ vừa tả, giúp tác dụng bổ tốt hơn. Các bài gia giảm được nêu gồm: gia Tri mẫu, Hoàng bá gọi là Tri bá địa hoàng hoàn (Y tông kim giám), tư âm giáng hỏa mạnh hơn, dùng trong lao, sốt kéo dài, ra mồ hôi trộm; gia Kỷ tử, Cúc hoa gọi là Kỷ cúc địa hoàng hoàn (Y cấp), tư bổ Can thận, làm sáng mắt, tăng thị lực, dùng khi âm hư can hỏa vượng gây hoa mắt, mờ mắt, đau đầu chóng mặt; gia Ngũ vị tử, Mạch đông gọi là Mạch vị địa hoàng hoàn, còn gọi Bát tiên trường thọ hoàn (Y cấp), dùng trong Phế thận âm hư, ho ra máu, sốt đêm, ra mồ hôi; gia Đương quy, Bạch thược, Câu kỷ tử, Cúc hoa, Bạch tật lê, Thạch quyết minh gọi là Minh mục địa hoàng hoàn, tư bổ can thận, tiêu tán phong nhiệt, làm sáng mắt, dùng trong mắt khô, mờ mắt, quáng gà, huyết áp cao thể âm hư hỏa vượng.
Lưu ý khi dùng
Không dùng bài Lục vị trong trường hợp rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy.
Bài thuốc cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, gia giảm theo từng người; không tự ý sử dụng.
Từ khoá: Lục vị địa hoàng hoànbài thuốc cổ phươngtư bổ can thậnThục địaSơn thùTrạch tả
(Viết lại từ «Lục vị địa hoàng hoàn» – mục Phương tễ, yhoccanban.com. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)