Giảm độ cận thị: Hiểu đúng để khám mắt sớm
Bài viết giúp hiểu đúng về giảm độ cận thị, các biện pháp hỗ trợ tại nhà và khi nào cần khám sớm.
Giảm độ cận thị có thực sự dễ như nhiều người nghĩ?
Giảm độ cận thị là mối quan tâm của nhiều người, nhất là phụ huynh có con bị cận. Cần hiểu đúng: cận thị đã hình thành thường không tự giảm, các bài tập mắt không làm thay đổi cấu trúc nhãn cầu đã kéo dài. Điều có thể làm là hạn chế tăng độ, giảm mỏi mắt và bảo vệ thị lực. Cận thị cao còn liên quan nguy cơ bong võng mạc, thoái hóa hoàng điểm cận thị và tăng nhãn áp, nên không nên chủ quan. Người có dấu hiệu nheo mắt khi nhìn xa, đau đầu sau học tập, khó đọc bảng từ xa hoặc phải ngồi gần tivi nên đi khám sớm. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện thay đổi độ cận và điều chỉnh kính kịp thời. Với trẻ em, cha mẹ nên quan sát thói quen nhìn và đưa trẻ đi khám khi có bất thường.
Những thói quen nào giúp mắt bớt mỏi và hạn chế tăng độ?
Thói quen sinh hoạt ảnh hưởng rõ đến tiến triển cận thị. Người bệnh nên tránh nhìn màn hình, đọc sách quá gần hoặc liên tục trong thời gian dài; không đọc, bấm điện thoại trong môi trường thiếu sáng. Khi xem tivi cần giữ khoảng cách hợp lý, không nằm đọc sách vì có thể tạo áp lực không đều lên hai mắt. Sau mỗi giờ làm việc nên cho mắt nghỉ, nhắm mắt hoặc nhìn ra xa để cơ điều tiết thư giãn. Không đọc sách báo khi đang di chuyển trên ô tô, tàu hỏa vì chuyển động khiến mắt phải điều tiết liên tục. Đeo kính sai độ cũng là yếu tố bất lợi, vì vậy cần kiểm tra mắt định kỳ và điều chỉnh kính khi có thay đổi. Những điều chỉnh nhỏ nhưng đều đặn giúp mắt đỡ mệt và hỗ trợ kiểm soát độ cận.
Bài tập mắt và massage có vai trò gì?
Bài tập mắt không trực tiếp làm giảm độ cận đã hình thành nhưng có thể giúp thư giãn cơ vận nhãn, giảm căng thẳng và cải thiện tuần hoàn máu. Người bệnh có thể áp dụng các động tác nhẹ nhàng như chớp mắt có chủ ý, nhìn gần rồi nhìn xa, liếc mắt theo các hướng, xoay nhãn cầu chậm hoặc vẽ số 8 bằng mắt. Khi tập cần giữ đầu bất động, động tác chậm và không gắng sức. Massage quanh hốc mắt bằng lòng bàn tay ấm hoặc đầu ngón tay cũng giúp thư giãn, nhưng không ấn trực tiếp lên nhãn cầu. Các bài tập này chỉ là hỗ trợ, không thay thế khám chuyên khoa. Nếu mắt mỏi nhiều, nhìn mờ hoặc đau đầu kéo dài, nên dừng tự tập và đi khám để được đánh giá đúng.
Dinh dưỡng, sinh hoạt ngoài trời và nghỉ ngơi nên hiểu thế nào?
Dinh dưỡng đóng vai trò duy trì sức khỏe mắt. Các dưỡng chất được nhắc đến gồm vitamin A, lutein, zeaxanthin, omega-3, kẽm, vitamin C và E có trong rau xanh đậm, trứng, cá, hạt và trái cây. Nên ưu tiên thực phẩm tự nhiên, không lạm dụng thuốc bổ mắt và tham khảo bác sĩ trước khi dùng. Hoạt động ngoài trời giúp mắt nhìn xa thường xuyên, giảm thời gian điều tiết gần; cần tránh nắng gắt và bảo vệ mắt bằng kính chống tia UV. Nghỉ ngơi hợp lý sau thời gian làm việc cũng quan trọng: nhắm mắt, nhìn ra xa, thư giãn cơ điều tiết. Không nên xem tivi, dùng điện thoại quá lâu và cần giữ khoảng cách an toàn khi nhìn màn hình. Những thói quen này hỗ trợ bảo vệ thị lực chứ không thay thế điều trị.
Khi nào nên đi khám mắt sớm?
Người bệnh nên đi khám mắt sớm khi thấy nhìn xa mờ, phải nheo mắt, đau đầu sau học tập hoặc làm việc, khó đọc bảng từ xa, phải ngồi gần tivi hơn trước. Với trẻ em, cha mẹ cần chú ý các dấu hiệu giảm tập trung trên lớp hoặc thường xuyên nheo mắt. Người có cận thị cao càng cần theo dõi định kỳ vì nguy cơ bệnh lý đáy mắt. Khám sớm giúp xác định độ cận, phát hiện cận thị giả hoặc bệnh lý khác, từ đó có hướng xử lý phù hợp. Không nên tự mua kính hoặc tin vào các phương pháp được quảng cáo là giảm cận hoàn toàn. Các biện pháp kiểm soát cận thị hiện đại như kính kiểm soát, thuốc nhỏ mắt đặc biệt chỉ nên dùng khi có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
Mỗi người có thể trạng và tình trạng mắt khác nhau, không nên tự áp dụng máy móc. Nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn phù hợp.
Từ khoá: giảm độ cận thị
(Viết lại từ «7+ Cách giảm độ cận thị tại nhà và các phương pháp xóa cận hiện đại» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)