Đục thủy tinh thể ở người trẻ: dưỡng sinh phòng bệnh thế nào?
Đục thủy tinh thể ngày càng gặp ở người trẻ; dưỡng sinh đúng cách giúp bảo vệ mắt và phát hiện bệnh sớm.
Vì sao đục thủy tinh thể không còn là chuyện của người lớn tuổi?
Trước đây, đục thủy tinh thể thường gắn với tuổi già. Hiện nay bệnh có xu hướng trẻ hóa, bắt nguồn từ lối sống thiếu khoa học, tâm lý chủ quan và môi trường sống ô nhiễm. Khi mắt chịu nhiều áp lực, quá trình lão hóa đến sớm hơn, thủy tinh thể mất dần độ trong và chuyển sang đục. Điều đáng lưu ý là giai đoạn đầu bệnh hầu như không có dấu hiệu rõ ràng, trong khi đây lại là lúc thuận lợi nhất để xử trí. Nhiều người trẻ chỉ đi khám khi thị lực đã giảm nghiêm trọng, khiến việc hồi phục khó khăn và kéo theo nguy cơ vấp ngã, tai nạn do nhìn kém. Vì vậy, chủ động dưỡng sinh cho mắt ngay từ hôm nay là cách thiết thực nhất.
Thói quen sinh hoạt nào đang làm mắt lão hóa sớm?
Thời gian dài dán mắt vào máy tính, điện thoại, ti vi khiến mắt tiếp xúc nhiều với ánh sáng xanh, thị lực suy giảm nhanh. Áp lực học tập, công việc khiến nhiều người thức khuya, dậy sớm, mắt phải điều tiết liên tục, dây thần kinh thị giác bị tổn thương, quá trình trao đổi chất của mắt kém đi. Rượu, bia, cà phê, thuốc lá cũng gây hại: nồng độ cồn tích tụ không kịp đào thải dẫn tới ngộ độc thần kinh thị giác; khói thuốc sinh ra gốc tự do phá hủy tế bào, người hít phải khói thuốc thụ động cũng chịu nguy cơ. Đáng lo hơn là thói quen tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid, kháng sinh, chống dị ứng dùng kéo dài mỗi khi mắt khó chịu, bởi nhóm thuốc này có thể đẩy nhanh quá trình đục thủy tinh thể.
Ăn uống thế nào để dưỡng mắt, phòng đục thủy tinh thể?
Thực đơn thiếu lành mạnh là một trong những lý do khiến mắt suy yếu sớm. Nhiều người trẻ quen nhịp sống vội, chuộng đồ chế biến sẵn, nhiều đường, nhiều dầu mỡ và chất bảo quản, trong khi rau xanh, hoa quả ít xuất hiện trong bữa ăn. Sự thiếu hụt này khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng, không cung cấp đủ chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất cần cho mắt. Cách điều chỉnh khá đơn giản: tăng rau xanh và trái cây tươi, giảm đồ chiên rán, đồ ngọt, thực phẩm đóng gói; hạn chế rượu, bia, thuốc lá; ăn uống điều độ, đủ bữa, uống đủ nước. Bên cạnh đó, giữ nếp ngủ đủ, tránh thức khuya triền miên và cho mắt nghỉ sau mỗi quãng làm việc là cách dưỡng mắt bền bỉ, dễ áp dụng hằng ngày.
Cần bảo vệ mắt trước những tác nhân nào trong lao động và môi trường?
Người làm cơ khí, hàn xì, dầu khí, khai thác mỏ thường xuyên đối diện nguồn sáng cường độ lớn và bức xạ ion hóa. Nếu thiếu kính phòng hộ và thiết bị bảo hộ lao động, mắt dễ tổn thương; đục thủy tinh thể do nghề nghiệp đã được đưa vào danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm. Ngoài ra, khói bụi, khí thải và tia cực tím từ mặt trời là tác nhân đáng kể khiến thị lực suy giảm, nhất là khi tầng ôzôn suy thoái. Những thói quen nên duy trì: đội mũ rộng vành, đeo kính chắn tia cực tím khi ra nắng, dùng kính bảo vệ khi làm việc nặng, giữ mắt sạch, không dụi mắt và không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài.
Ai thuộc nhóm nguy cơ cần khám mắt định kỳ?
Nhóm cần chú ý gồm người dành phần lớn thời gian trong ngày cho màn hình, người hút thuốc hoặc thường xuyên ở gần người hút thuốc, người lao động trong môi trường đặc thù, người từng chấn thương hay phẫu thuật mắt mà chăm sóc sau đó chưa chu đáo. Bệnh mạn tính cũng làm tăng nguy cơ: đái tháo đường, cao huyết áp, các bệnh mắt như khô mắt, tăng nhãn áp, viêm màng bồ đào, nhất là khi phải dùng thuốc kháng viêm mạnh, kháng sinh, chống dị ứng kéo dài. Với những trường hợp này, khám mắt định kỳ là cách đơn giản nhất để phát hiện sớm và phòng biến chứng. Chấn thương mắt có thể dẫn tới đục thủy tinh thể ngay sau đó hoặc nhiều năm sau, nên không nên chủ quan.
Mỗi người có thể trạng và tình trạng mắt khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn cụ thể. Chủ động thăm khám sớm giúp bảo vệ thị lực và phòng biến chứng về lâu dài.
Từ khoá: đục thủy tinh thể
(Viết lại từ «Những nguyên nhân không ngờ khiến người trẻ tuổi bị đục thủy tinh thể» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)