Đục thủy tinh thể ở người cao tuổi: bấm huyệt nào hỗ trợ?
Đục thủy tinh thể do can thận hư suy theo y học cổ truyền; châm cứu, bấm huyệt chỉ hỗ trợ và cần làm ở cơ sở chuyên môn.
Đục thủy tinh thể theo y học cổ truyền được hiểu thế nào?
Đục thủy tinh thể xuất hiện nhiều ở nhóm người cao tuổi và là nguyên nhân gây mù lòa phổ biến. Theo y học cổ truyền, thận thủy suy thì không đủ nuôi dưỡng can mộc; mắt lại là nơi can khai khiếu, nên khi can thận hư suy, mắt dễ hình thành đục thủy tinh thể. Từ cách lý giải này, phép chữa được đặt ra theo hướng tư thận dưỡng can, ích khí minh mục. Cần nhấn mạnh rằng châm cứu và bấm huyệt chỉ giữ vai trò hỗ trợ, không thay thế việc thăm khám, theo dõi ở chuyên khoa mắt. Người bệnh nên nắm rõ điều này trước khi tìm tới bất cứ biện pháp nào.
Vì sao huyệt được chọn theo hướng tư thận dưỡng can?
Trong y học cổ truyền, mắt có quan hệ mật thiết với tạng can, còn thận là nguồn nuôi dưỡng can. Khi can thận hư suy, khả năng dưỡng mắt giảm sút, nên việc hỗ trợ thường xoay quanh phép tư thận dưỡng can, ích khí minh mục. Nguyên tắc chọn huyệt vì thế gồm ba nhóm: huyệt ngay vùng mắt, huyệt vùng đầu – cổ và huyệt gắn với tạng can, tạng thận. Cách kết hợp này nhằm tác động theo đường kinh lạc, hướng tới việc nuôi dưỡng mắt từ gốc. Tuy vậy, mỗi người có thể trạng khác nhau, nên việc chọn huyệt, mức kích thích và thời gian thực hiện cần do người có chuyên môn quyết định, không nên tự chọn huyệt theo cảm tính.
Các huyệt thường dùng để day bấm gồm những điểm nào?
Theo kinh nghiệm y học cổ truyền, có thể day bấm hằng ngày ở một số huyệt sau. Thái dương: vùng lõm sát phía ngoài đuôi mắt, cách đuôi mắt chừng một tấc. Thừa khấp: điểm giữa bờ dưới xương ổ mắt. Tình minh: nằm phía khóe mắt trong, cách khóe chừng nửa tấc. Phong trì: dưới xương chẩm, ở chỗ trũng phía ngoài cơ thang, phía trong cơ ức đòn chũm, hoặc tính từ huyệt phong phủ ra ngoài một tấc. Can du: ngang mỏm gai đốt sống lưng thứ chín, đo ra hai bên khoảng một tấc rưỡi. Thận du: dưới mỏm gai đốt thắt lưng thứ hai, đo ra hai bên khoảng một tấc rưỡi. Mỗi huyệt thực hiện khoảng một đến hai phút. Đây là các vị trí được nhắc tới nhằm hỗ trợ tăng hiệu quả điều trị, không phải để tự châm tại nhà.
Châm cứu, bấm huyệt cần lưu ý an toàn gì?
Vùng quanh mắt rất nhạy cảm, nên thao tác phải nhẹ nhàng, tránh ấn mạnh hay chà xát lâu. Trước khi day bấm, cần rửa tay sạch. Người bệnh không tự châm kim, không dùng dụng cụ chưa được tiệt trùng và không tự phối hợp nhiều biện pháp khi chưa có chỉ định. Việc xác định đúng vị trí huyệt, cường độ và thời gian kích thích nên do thầy thuốc có chuyên môn thực hiện hoặc hướng dẫn; chỉ nên làm ở cơ sở có chuyên môn. Nếu xuất hiện đau tăng, đỏ mắt, nhìn mờ hơn hoặc khó chịu bất thường, cần dừng lại và đi khám. Châm cứu, bấm huyệt không thay thế thăm khám chuyên khoa mắt.
Khi nào người bệnh nên khám sớm?
Đục thủy tinh thể gặp nhiều ở người cao tuổi và có thể làm thị lực giảm dần, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. Khi thấy mắt nhìn mờ hoặc có biểu hiện bất thường, người bệnh nên tới cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được đánh giá sớm. Nếu muốn tìm hiểu châm cứu, bấm huyệt như biện pháp hỗ trợ, nên hỏi bác sĩ y học cổ truyền xem có phù hợp với thể trạng mỗi người hay không. Không nên tự áp dụng kéo dài rồi chờ đợi. Khám sớm giúp nắm đúng tình trạng, chọn hướng chăm sóc phù hợp và tránh bỏ lỡ giai đoạn cần theo dõi chặt chẽ.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn trước khi châm cứu hoặc bấm huyệt. Không nên tự thực hiện khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Từ khoá: đục thủy tinh thể
(Viết lại từ «Bài thuốc hỗ trợ chữa đục thủy tinh thể» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)