Đục thủy tinh thể: Dấu hiệu sớm và hướng xử lý đúng
Đục thủy tinh thể làm mắt mờ, chói sáng, khó nhìn đêm; nhận biết sớm giúp khám và xử lý kịp thời.
Đục thủy tinh thể là gì và vì sao mắt nhìn mờ?
Thủy tinh thể nằm sau mống mắt, bình thường trong suốt để ánh sáng đi qua và hội tụ đúng trên võng mạc. Khi các protein bên trong kết tụ theo thời gian, vùng đục xuất hiện, ánh sáng bị tán xạ nên hình ảnh kém rõ. Đây là lý do người bệnh thấy như có lớp sương trước mắt, màu sắc nhạt dần, nhất là khi nhìn xa. Bệnh thường tiến triển chậm, không đau, có thể ở một hoặc hai mắt và không lây. Có ba dạng hay gặp dựa trên vị trí đục: đục ở nhân trung tâm, đục ở vỏ phía ngoài và đục dưới bao sau. Mỗi dạng ảnh hưởng thị lực theo cách khác nhau, nhưng đều cần được theo dõi. Hiểu đúng bản chất giúp người bệnh không chủ quan khi thị lực thay đổi và biết lúc nào nên đi khám.
Ai dễ gặp đục thủy tinh thể?
Tuổi tác là yếu tố thường gặp nhất, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, khi protein trong thủy tinh thể thoái hóa dần. Ngoài ra, người có chấn thương mắt, từng phẫu thuật nội nhãn, viêm màng bồ đào hoặc đái tháo đường cũng cần chú ý hơn. Tiếp xúc lâu với tia cực tím, ánh sáng mạnh nhân tạo, xạ ion hóa, dùng corticosteroid kéo dài, hút thuốc, uống nhiều rượu và thừa cân cũng làm tăng nguy cơ. Một số trường hợp bẩm sinh hoặc liên quan rối loạn di truyền, bệnh lý toàn thân. Chế độ ăn nhiều đường galactose cũng được nhắc đến như yếu tố thuận lợi. Không phải ai có yếu tố nguy cơ cũng mắc bệnh, nhưng nhận diện sớm giúp chủ động khám mắt định kỳ. Người có nhiều yếu tố nên hỏi bác sĩ về lịch theo dõi phù hợp.
Dấu hiệu nào nên đi khám mắt sớm?
Người bệnh thường nhận ra thị lực giảm dần, nhìn mờ như có màn sương, đeo kính cũng không cải thiện rõ. Ánh sáng mạnh có thể gây chói, khó chịu; ban đêm nhìn kém, đèn xe đối diện tạo quầng sáng. Một số người thấy màu sắc nhạt hoặc ngả vàng, khó phân biệt đỏ cam. Nhìn đôi cũng có thể xuất hiện. Đục dưới bao sau có thể làm việc đọc và nhìn gần khó hơn. Các dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn là đục thủy tinh thể, nhưng là lý do để khám chuyên khoa mắt. Khi triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt như lái xe, đọc sách, xem tivi, người bệnh nên đi khám sớm thay vì chờ. Khám đúng thời điểm giúp bác sĩ đánh giá mức độ và tư vấn hướng xử lý phù hợp.
Khi nào cần can thiệp thay thủy tinh thể?
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể được điều chỉnh kính, tăng cường chiếu sáng, đeo kính râm chống lóa và dùng kính lúp khi đọc. Đây là các biện pháp hỗ trợ tạm thời, không loại bỏ vùng đục. Khi bệnh tiến triển và ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, phẫu thuật thay thủy tinh thể bằng thấu kính nhân tạo là phương pháp can thiệp chính. Kỹ thuật phổ biến là Phaco. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên mức độ đục, tình trạng mắt và nhu cầu thực tế của mỗi người. Không phải trường hợp nào cũng cần mổ ngay; việc theo dõi và chọn thời điểm phù hợp rất quan trọng. Người bệnh nên trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa mắt để hiểu lợi ích, giới hạn và các bước chuẩn bị.
Làm gì để làm chậm tiến triển đục thủy tinh thể?
Không thể ngăn hoàn toàn đục thủy tinh thể do lão hóa hay bẩm sinh, nhưng có thể giảm bớt yếu tố thuận lợi. Người trên 50 tuổi nên khám mắt định kỳ theo hướng dẫn bác sĩ. Ra ngoài nên đội mũ rộng vành, đeo kính râm chống tia UV; khi làm việc nguy cơ chấn thương nên dùng kính bảo hộ. Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu, kiểm soát đái tháo đường và huyết áp là việc cần duy trì. Chế độ ăn nên tăng rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như vitamin C, E, A, lutein, kẽm; giảm đồ chiên xào, nhiều dầu mỡ và đồ ngọt. Những thay đổi này không thay thế khám bệnh nhưng giúp bảo vệ mắt tốt hơn. Khi thấy thị lực thay đổi, nên đi khám sớm để được tư vấn.
Mỗi người có thể trạng và mức độ bệnh khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
Từ khoá: đục thủy tinh thể
(Viết lại từ «Đục thủy tinh thể là gì? Phân loại, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)