Đục thủy tinh thể bẩm sinh ở trẻ: khám sớm giữ ánh sáng
Đục thủy tinh thể bẩm sinh cần phát hiện sớm; can thiệp đúng thời điểm giúp trẻ phát triển thị lực hai mắt đồng đều.
Đục thủy tinh thể bẩm sinh là gì và vì sao trẻ có thể mắc?
Đục thủy tinh thể bẩm sinh là tình trạng trẻ sinh ra đã có thủy tinh thể bị đục, thậm chí tổn thương có thể hình thành ngay trong thai kỳ. Không ít gia đình nghĩ rằng đục thủy tinh thể chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi, nên dễ bỏ qua việc kiểm tra mắt cho trẻ nhỏ. Trên thực tế, trẻ sơ sinh vẫn có thể mắc bệnh lý này. Vì vậy, việc quan sát và đưa trẻ đi khám mắt sớm có ý nghĩa quan trọng. Khi thủy tinh thể bị đục, đường đi của ánh sáng vào mắt bị cản trở, khả năng nhìn rõ của trẻ có thể bị ảnh hưởng. Đây là lý do các gia đình cần chủ động tìm hiểu và không chờ đến khi trẻ lớn mới kiểm tra. Phát hiện sớm tạo điều kiện để bác sĩ đánh giá đúng tình trạng và có hướng xử trí phù hợp.
Nguyên nhân nào khiến trẻ sinh ra đã bị đục thủy tinh thể?
Nguyên nhân gây đục thủy tinh thể bẩm sinh khá đa dạng. Theo giải thích chuyên môn, bệnh có thể liên quan đến yếu tố di truyền trong gia đình. Một số trường hợp xuất phát từ nhiễm khuẩn khi mang thai, đặc biệt nếu người mẹ nhiễm virus Rubella trong thai kỳ thì nguy cơ tổn thương mắt ở trẻ, trong đó có đục thủy tinh thể, được đánh giá là cao hơn. Rối loạn chuyển hóa cũng là nguyên nhân cần lưu tâm. Ngoài ra, tình trạng này có thể đi kèm với những bệnh lý toàn thân khác. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ giúp gia đình chủ động theo dõi mắt trẻ, nhất là khi có tiền sử hoặc yếu tố bất thường trong thai kỳ. Tuy nhiên, mỗi trường hợp có thể có nguyên nhân riêng, nên cần bác sĩ thăm khám để đánh giá cụ thể.
Nếu chậm phát hiện, thị lực của trẻ bị ảnh hưởng ra sao?
Nếu đục thủy tinh thể bẩm sinh không được phát hiện sớm và can thiệp đúng lúc, trẻ có thể đối diện với những hệ quả khó hồi phục. Tình trạng này có thể dẫn đến nhược thị kéo dài, thậm chí mù lòa không thể phục hồi. Nguyên nhân là vì mắt trẻ cần nhận hình ảnh rõ ràng trong giai đoạn phát triển để hình thành thị lực bình thường; khi thủy tinh thể bị đục, việc truyền hình ảnh bị cản trở. Chậm trễ có thể khiến khả năng nhìn của một hoặc hai mắt bị ảnh hưởng lâu dài. Do đó, gia đình không nên xem nhẹ những dấu hiệu bất thường về mắt ở trẻ nhỏ. Khám sớm giúp bác sĩ xác định mức độ và thời điểm can thiệp phù hợp, từ đó hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt sau này.
Phẫu thuật Phaco hỗ trợ điều trị đục thủy tinh thể bẩm sinh thế nào?
Với đục thủy tinh thể bẩm sinh, can thiệp đúng thời điểm có thể giúp cải thiện khả năng nhìn cho trẻ. Một phương pháp được nhắc đến là phẫu thuật Phaco: dùng sóng siêu âm làm tán nhỏ rồi hút thủy tinh thể đục, sau đó thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Vật liệu nhân tạo có độ bền cao và không bị hư hỏng theo thời gian. Thủ thuật này thường chỉ cần nhỏ tê, không cần gây mê, nên người bệnh không phải chịu đau hay khó chịu suốt quá trình. Vết mổ rất nhỏ, không cần khâu và có thể tự lành. Sau phẫu thuật, người bệnh nghỉ ngơi một thời gian ngắn rồi có thể ra về; thị lực dần hồi phục trong vài ngày và sinh hoạt thường ngày có thể được nối lại. Can thiệp sớm còn giúp hai mắt phát triển đồng đều hơn.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám mắt để bảo vệ thị lực?
Cha mẹ nên đưa trẻ kiểm tra mắt định kỳ ngay từ những tháng đầu đời, kể cả khi trẻ chưa có biểu hiện rõ ràng. Việc phát hiện sớm đục thủy tinh thể bẩm sinh tạo điều kiện can thiệp trong giai đoạn thích hợp, giúp trẻ nhìn rõ hơn và phát triển thị lực hai mắt đồng đều. Đây cũng là nền tảng để trẻ học tập, vui chơi và sinh hoạt thuận lợi về sau. Gia đình có thể chủ động ghi nhớ mốc khám mắt cho trẻ, theo dõi những bất thường về khả năng nhìn và trao đổi với bác sĩ khi cần. Không nên trì hoãn vì tâm lý chờ trẻ lớn hơn. Khám sớm không chỉ giúp đánh giá đúng tình trạng mà còn mở ra hướng chăm sóc phù hợp, giảm nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn phù hợp.
Từ khoá: đục thủy tinh thể bẩm sinh
(Viết lại từ «Điều trị đục thủy tinh thể bẩm sinh, bảo vệ thị lực cho trẻ» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)