Đau mắt đỏ (viêm kết mạc cấp): dấu hiệu và cách phòng ngừa
Viêm kết mạc cấp hay đau mắt đỏ rất dễ lây, cần nhận biết sớm và khám đúng cách để tránh biến chứng.
Viêm kết mạc cấp tính là gì và do đâu?
Đau mắt đỏ là cách gọi quen thuộc của viêm kết mạc cấp tính. Kết mạc là lớp màng mỏng, trong suốt, chứa nhiều mạch máu, phủ lên lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong sụn mi, tạo thành hai túi cùng đồ trên và dưới. Khi viêm ở thể cấp, mạch máu tại đây sung huyết khiến kết mạc sưng phù và đỏ lên. Bệnh xuất hiện ở mọi thời điểm trong năm nhưng hay thành từng đợt bùng phát, nhất là lúc chuyển mùa. Tác nhân gây bệnh có thể là vi khuẩn hoặc virus. Thể tiết tố mủ thường gặp do lậu cầu, ít hơn là não mô cầu; thể tiết tố có màng thường do bạch hầu, liên cầu, phế cầu; với nguyên nhân virus, các tác nhân được nhắc tới gồm Adeno và Entero. Mỗi thể có biểu hiện khác nhau nên thăm khám giúp xác định đúng hướng.
Dấu hiệu nào giúp nhận ra viêm kết mạc cấp tính?
Người bệnh thường thấy cộm xốn, ngứa mắt, mí và kết mạc sưng đỏ, kèm chảy nước mắt và rỉ ghèn. Vào buổi sáng, ghèn khô làm dính chặt lông mi, mắt khó mở nên hay phải dụi. Nếu tác nhân là vi khuẩn, ghèn thường đặc, có màu vàng như mủ; còn với virus, ghèn trong hơn, dai và kéo thành sợi. Một số trường hợp do virus có hạch trước tai sưng đau, kèm biểu hiện giống cảm cúm như ho, sốt, sổ mũi, khò khè. Bệnh có thể xuất hiện ở cả hai mắt hoặc lần lượt từng bên. Những dấu hiệu này dễ nhầm với bệnh mắt khác, vì vậy khi mắt đỏ, cộm và ra ghèn nhiều, nên đi khám sớm thay vì tự xử lý tại nhà.
Đau mắt đỏ khi nào cần khám ngay?
Phần lớn trường hợp thuyên giảm dần và khỏi sau khoảng 5-7 ngày. Tuy vậy, có những diễn tiến cần cảnh giác. Nếu viêm lan tới giác mạc (lòng đen), người bệnh thấy chảy nước mắt nhiều, nhìn mờ, chói khi nhìn ra ánh sáng; để lâu có thể loét giác mạc và ảnh hưởng thị lực về sau. Ở thể nặng, các sợi fibrin trong dịch tiết kết hợp với tế bào viêm và vi khuẩn tạo thành màng giả bám chặt mặt trong kết mạc, gây sưng húp mi, loét trợt biểu mô giác mạc, thậm chí xuất huyết kết mạc với nước mắt lẫn máu hồng. Về lâu dài, bệnh còn liên quan tới giảm thị lực, nhạy cảm ánh sáng do thâm nhiễm dưới biểu mô dai dẳng, chảy nước mắt mãn tính vì rối loạn thoát lệ đạo, hoặc kết mạc co rút, dính gây mất thị lực.
Đau mắt đỏ lây qua đường nào?
Vì tác nhân là virus và vi khuẩn, đau mắt đỏ rất dễ lây và có thể lan thành dịch trong tập thể. Nguồn lây chủ yếu là ghèn, gỉ mắt và dịch tiết ở mắt người bệnh, truyền qua bàn tay hoặc vật dụng dùng chung như khăn mặt, kính, chậu rửa mặt. Bệnh còn có thể lây theo đường hô hấp và nước bọt khi nói chuyện gần, ho hoặc hôn. Trong nhà, người bệnh nên được cách ly tương đối: dùng riêng khăn và chậu rửa mặt, đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần, rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn. Tránh đưa tay lên mắt, nhất là sau khi đã chạm vào mắt bị bệnh. Người khỏe cũng nên chủ động vệ sinh để giảm nguy cơ lây lan.
Chăm sóc và phòng ngừa tại nhà thế nào?
Đây là bệnh nhiễm trùng mắt, việc điều trị chủ yếu dựa trên thuốc giảm triệu chứng, kháng viêm, kháng sinh nhỏ tại chỗ hoặc toàn thân theo chỉ định. Người bệnh không tự mua thuốc, không dùng đơn của người khác, đặc biệt tránh chế phẩm chứa corticosteroid khi chưa có chỉ định vì dùng sai có thể gây biến chứng ảnh hưởng thị lực. Trong lúc điều trị, có thể chườm khăn ấm lên mắt để bớt khó chịu, rửa mặt bằng xà phòng dịu nhẹ hoặc dầu gội dành cho trẻ em, dùng nước muối sinh lý rửa mắt và làm mềm lông mi vào buổi sáng, bổ sung vitamin C để tăng sức đề kháng. Về phòng bệnh: giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, rửa tay thường xuyên, đi đường bụi thì đeo kính, không đắp lá trầu, lá dâu lên mắt vì dễ làm nhiễm trùng nặng thêm.
Mỗi người có thể trạng và mức độ bệnh khác nhau, cùng một biểu hiện mắt đỏ có thể do nhiều nguyên nhân. Vì vậy nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn phù hợp.
Từ khoá: đau mắt đỏ
(Viết lại từ «Viêm kết mạc cấp tính: Nguyên nhân và cách phòng tránh» – kiến thức mắt của bệnh viện chuyên khoa mắt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)