Cúm A có nên xông lá? Cách xông an toàn
Xông lá chỉ hỗ trợ giai đoạn đầu cúm A; sốt cao, suy nhược hoặc bệnh nền cần thận trọng và khám sớm.
Cúm A có nên xông lá?
Cúm A thường gây sốt, ho, đau họng, nghẹt mũi và đau đầu. Nhiều người bệnh tìm đến nồi nước lá xông với mong muốn dễ chịu hơn. Theo y học cổ truyền, cúm A xuất hiện khi tà khí bất thường như Phong, Hàn, Nhiệt, đặc biệt là Ôn dịch tà khí, xâm nhập lúc sức đề kháng suy giảm qua mũi, miệng và da lông. Khi chính khí yếu, tà khí khu trú ở phần Biểu rồi có thể vào phần Lý. Vì vậy, cúm A có nên xông lá hay không còn tùy giai đoạn bệnh và thể trạng. Xông lá chỉ là biện pháp hỗ trợ giảm triệu chứng ban đầu, không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu diệt virus hoặc biện pháp hạ sốt khi cần. Người bệnh nên khám sớm nếu triệu chứng nặng lên.
Khi nào xông lá có thể hỗ trợ?
Ở giai đoạn đầu, khi tà khí còn ở phần Biểu, người bệnh thường sốt nhẹ, sợ lạnh, ớn lạnh, không ra mồ hôi, đau mỏi người, đau đầu, nghẹt mũi, ho khan. Lúc này, xông lá có thể giúp làm ấm cơ thể, giãn lỗ chân lông để phát hãn nhẹ, xua tan tà khí. Hơi nước mang tinh dầu từ các loại lá có tính ấm, cay còn hỗ trợ sát trùng đường hô hấp trên và giảm nghẹt mũi. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ mang tính hỗ trợ. Người bệnh không nên xem xông lá là cách điều trị thay thế. Nếu sốt cao, mệt nhiều, khó thở hoặc triệu chứng kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc xông lá cũng cần thực hiện đúng cách và đúng thời điểm.
Khi nào không nên xông lá?
Khi bệnh chuyển sang giai đoạn tà nhập lý, người bệnh có thể sốt cao liên tục, khát nước, đau họng dữ dội, họng sưng đỏ rát, đờm đặc vàng. Đây là lúc tà khí uất kết, tổn thương tân dịch. Xông lá trong giai đoạn này có thể làm mất tân dịch, tổn thương âm khí và khiến sức đề kháng suy kiệt hơn. Vì vậy, không nên xông khi sốt cao hoặc khi cơ thể đã suy nhược. Trẻ nhỏ, người già yếu, người có tiền sử tim mạch, huyết áp cao hoặc đang suy nhược nặng cũng cần thận trọng. Những đối tượng này không nên tự xông lá tại nhà khi chưa có ý kiến thầy thuốc. Nếu sốt cao không hạ hoặc khó thở, cần khám ngay.
Xông lá an toàn cần lưu ý gì?
Xông lá chỉ nên thực hiện khi cơ thể còn tỉnh táo, trong phòng kín gió và mở nắp nồi từ từ để hơi nước bốc lên nhẹ nhàng. Người bệnh nên dừng khi thấy mồ hôi râm rấm trên da, vạt áo hơi ẩm và người nhẹ nhõm; không cố xông quá lâu. Thời điểm phù hợp là buổi chiều mát hoặc trước khi đi ngủ để cơ thể thư giãn. Không nên xông liên tục nhiều ngày vì có thể gây mất tân dịch và suy giảm chính khí. Sau khi xông, cần bù dịch bằng nước ấm, giữ ấm cơ thể, tránh bật quạt hoặc điều hòa ngay. Người bệnh cũng không nên tắm nước lạnh sau xông. Nếu thấy khó thở hoặc mệt nhiều, cần dừng lại và nhờ hỗ trợ y tế.
Chọn lá xông và lưu ý gì?
Đông y chia lá xông thành các nhóm có tác dụng khác nhau: nhóm giải cảm, sát trùng giúp thông lỗ chân lông và xua phong hàn; nhóm lá thơm giúp giảm nghẹt mũi, dịu cổ họng và sát trùng đường hô hấp trên; nhóm lá khác hỗ trợ làm nhẹ người. Người bệnh có thể tham khảo các loại lá quen thuộc như tía tô, kinh giới, húng chanh, sả, gừng, lá bưởi, lá chanh, nhưng chỉ nên dùng lá rõ nguồn gốc. Tuyệt đối không dùng lá có độc tính, nhựa độc, lá gây kích ứng da hoặc niêm mạc, lá lạ không rõ nguồn gốc. Lá bẩn, có sâu bệnh hoặc phun thuốc bảo vệ thực vật cần rửa thật sạch trước khi nấu. Không nên tự phối hợp nhiều loại lá khi chưa hiểu rõ thể trạng.
Khi nào cần khám bác sĩ y học cổ truyền?
Xông lá không phù hợp với mọi người và mọi giai đoạn cúm A. Người bệnh nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được xác định thể trạng, giai đoạn bệnh và hướng hỗ trợ phù hợp. Việc khám sớm đặc biệt cần thiết với trẻ nhỏ, người già, người có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao hoặc đang suy nhược. Nếu sốt cao không hạ, đau họng dữ dội, khó thở, mệt lả hoặc có dấu hiệu bất thường, không nên chờ đợi. Người bệnh cũng không nên tự dùng thuốc hoặc tự xông kéo dài. Thầy thuốc sẽ tư vấn biện pháp hỗ trợ an toàn, tránh tổn thương chính khí và tân dịch.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, nên khám bác sĩ y học cổ truyền để được tư vấn phương pháp hỗ trợ phù hợp và an toàn.
Từ khoá: cúm A có nên xông lá
(Viết lại từ «Mắc cúm A có nên xông lá để giảm triệu chứng?» – báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế), chuyên mục Y học cổ truyền. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)