Bát chính tán – bài thuốc thanh nhiệt lợi thấp thông lâm
Bài thuốc cổ phương thanh nhiệt tả hỏa, lợi tiểu thông lâm.
Thành phần và liều lượng (theo sách)
Liều lượng ghi theo sách y học cổ truyền, chỉ để tham khảo. Mỗi người cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, kê đơn và gia giảm; không tự ý bốc thuốc, sử dụng.
| Vị thuốc | Liều lượng |
|---|---|
| Mộc thông | — |
| Cù mạch | — |
| Xa tiền tử | — |
| Biển súc | — |
| Hoạt thạch | — |
| Chích thảo | — |
| Sơn Chi tử | — |
| Đại hoàng | — |
(Lượng bằng nhau)
Cách dùng (theo sách)
Tán bột mịn, mỗi lần uống 8 - 12g với nước sắc Đăng tâm, có thể làm thuốc thang sắc uống.
(Liều và cách dùng chép nguyên văn mục Phương tễ, yhoccanban.com; vị sách không ghi liều để “—”.)
Xuất xứ
Bát chính tán được ghi nhận trong Hòa Tễ Cục Phương. Đây là phương tễ cổ phương thuộc nhóm bài thuốc thanh nhiệt, lợi thủy thông lâm.
Công năng
Thanh nhiệt tả hỏa, lợi tiểu thông lâm.
Chủ trị
Bài thuốc chủ trị chứng lâm do thấp nhiệt, là bài chính trị nhiệt lâm, thạch lâm. Các biểu hiện gồm tiểu gắt, tiểu ít, đau, tiểu nhiều lần, bụng dưới đầy, mồm táo, họng khô, lưỡi đỏ, rêu vàng, mạch sác có lực. Trên lâm sàng, bài thuốc được ứng dụng trong viêm bàng quang, viêm niệu đạo, sỏi đường tiết niệu, sỏi đường niệu có hội chứng thấp nhiệt, chứng thực; có thể dùng trong viêm cầu thận cấp, viêm thận bể thận cấp có hội chứng thấp nhiệt để thanh nhiệt, lợi tiểu tiêu phù.
Phân tích bài thuốc
Trong bài, Mộc thông lợi thủy, giáng hỏa là chủ dược. Cù mạch lợi thủy thông lâm, thanh nhiệt lương huyết. Biển súc, Xa tiền tử, Hoạt thạch, Đăng tâm thanh nhiệt lợi thấp thông lâm. Chi tử, Đại hoàng thanh nhiệt tả hỏa. Cam thảo điều hòa các vị thuốc. Với tiểu máu, có thể gia Tiểu kế, Hạn liên thảo, Bạch mao căn để lương huyết chỉ huyết; nếu sạn tiết niệu gây đau, gia Hải kim sa, Kim tiền thảo, Kê nội kim để thông lâm hóa thạch.
Lưu ý khi dùng
Bài thuốc có chỉ định chính là chứng lâm thực nhiệt; nếu chứng lâm để lâu ngày cơ thể hư cần thận trọng, chú ý mặt phò chính và gia giảm cho thích hợp. Khi tiêu lỏng cần bỏ Đại hoàng. Không tự ý sử dụng.
Bài thuốc cần thầy thuốc y học cổ truyền thăm khám, gia giảm theo từng người; không tự ý sử dụng.
Từ khoá: Bát chính tánbài thuốc cổ phươngthanh nhiệt tả hỏalợi tiểu thông lâmthấp nhiệtlâm chứng
(Viết lại từ «Bát chính tán (Hòa tễ cục phương)» – mục Phương tễ, yhoccanban.com. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ.)